أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
178
قانون ( فارسى )
همه را درهم مخلوط كنند و با لعاب اسفرزه بسرشند و قرص سازند و به وزن دو درهم تناول كنند . داروهاى ماليدنى ، پاشيدنى ، گذاشتنى سردىبخش ، بوكردنيها و به بينى كشيدنيهاى سردمزاج سردىبخش ، همه را مىشناسى . بهترين آنها روغن كدو ، روغن خشخاش ، روغن نيلوفر ، روغن بيد و روغن بنفشه هستند كه بر تن بيمار بمالى . زيرانداز بيمار بايد بسيار صاف و راحت باشد ، تشك خوابش از پوست دباغى شده باشد و آن را گلابپاشى كنند . و يا تشك از نوع تشك كتان باشد كه در طبرستان مىدوزند . آكنهء تشك گرمىبخش نباشد . از جنس كتان حلاجى شده باشد . و هرچند وقت يك بار آن را دوباره حلاجى كنند كه سفت نشود يا تشك از پوست دباغى شده باشد و آن را پر از آب كنند و چنان باشد كه آب در سراسر تشك بهطور مساوى بگسترد و در يك جا جمع نشود . جاى بيمار نزديك به آب روان و جويبار باشد . زير زيرانداز و تشك بيمار را از برگ درختان سرد و تر از قبيل : برگ بيد ، سبزيهاى سبز و گياهان خوشبوى سردمزاج مانند : برگ گل محمدى ، هميشه بهار و جوانههاى نازك و شاداب تاك و امثال آن بگسترند . داروهاى ترىبخش در علاج تب دق هرآنچه كه ترىبخش همراه سردىرسانى است سابقا ذكر شدند . اكنون به مسألهء نوشيدن شير و دوغ و آبزن و حمام و استعمال روغنهاى ماليدنى بر پوست و داروهاى پاشيدنى در علاج تب دق مىپردازيم . طرز و شيوهء نوشيدن شير را در علاج سل و در علاج خشكى معده شرح دادهايم ، بايد دستورات را از آن بحثها بگيرى و به كار ببرى . بهترين شيرهايى كه در علاج تب دق مفيد واقع مىشوند و بيمار از نوشيدن آنها بهره بيند به ترتيب اولويت عبارتند از : 1 - شير پستان زن كه از هر نوع شيرى بهتر است . 2 - در درجهء دوم بعد از شير پستان زن شير الاغ است . 3 - در درجهء سوم شير بز است . بايد الاغ يا بز - كه شيرش در علاج تب دق مورد استفاده واقع مىشود - از گياهان سبز و سردىبخش و رطوبتزا تغذيه كند - كه اين را سابقا هم ذكر كردهايم . شير و بويژه شير الاغ نوشيدن در علاج تب دق بسيار مفيد است . اگر حالت تب دق بسيار بغرنج نشده باشد و اميد شفا در آن باشد شير الاغ بيمار را شفا مىدهد . مگر اينكه تشخيص دهى كه ممكن است شير در معدهء بيمار متعفن شود و الا هيچ باكى از تجويز شير نداشته باش ! بايد بيمار بر تناول شير دوام كند ، از اول ابتلاى به تب دق تا آخر بيمارى - در هر وقتى باشد - شير خوردن به نفع بيمار است . اگر مبتلا به تب دق شير پستان زن را بمكد بهترين فايده را از شير مىبيند .