أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
176
قانون ( فارسى )
زير باشد : صبح زود قبل از طلوع آفتاب حب كافور يا دارويى كه تأثير حب كافور را داشته باشد به بيمار بده كه با اسكنجبين بخورد . همينكه آفتاب طلوع كرد آبجو با گوشت خرچنگ بخورد ، مشروط بر اينكه بيمار از گوشت خرچنگ بدش نيايد . يا آبجو با آب انار و يا با گلاب قند بخورد . شب نزديكيهاى خوابيدن - در صورتى كه براى معدهء بيمار زيان در بر نداشته باشد - لعاب اسفرزه و يا چيزى بخورد كه تأثير لعاب اسفرزه را داشته باشد . و تو داروهاى وسيلهء سردى بخشيدن را سابقا شناختهاى ! كه قسمى نوشيدنى ، برخى سبزيجات سردمزاج و برخى از آنها داروى سردىبخش هستند ، مانند قرص كافور . همچنين داروهاى گذاشتنى بر بدن ، داروهاى ماليدنى و غيره را - كه سردىبخش هستند - به كار گير ! بايد تا ممكن است بيمار در هواى سرد باشد . حتى زمستان هم در سرما باشد . و اگر تحمل سرماى زياد را نكرد ، لحاف و سراندازش را سبكتر كن ! كه هواى سرد در علاج تب دق بسيار تأثيربخش بوده و به نفع بيمار است . لباس و پوشاك بيمار وسيلهء صندل و كافور و غيره خوشبو شود . گل محمدى ، كافور ، صندل ، ميوههاى خوشبوى سردمزاج و ريحان را بو كنند و گلاب بر خود پاشند . به وسيلهء گلابپاشى عرق كردن و تأثير هواى گرم حمام را باز دارند . مواظب باش داروى گذاشتنى بسيار سردىبخش را بر اندامان نزديك اندامان تنفسى زياد نگه مدار ! زيرا بيم آن مىرود كه به حالت تنفس و صدا زيان زياد وارد آيد . تا ممكن است بايد بيمار استراحت كند ، بخوابد ، در آرامش بسر برد و دلشاد باشد . بر خشم نيايد ، غم نخورد و زياد گرسنه و تشنه نشود . داروى گذاشتنى سردىبخش و بويژه آنچه بر سينه و اطراف سينهء بيمار مىگذارى اگر خوشبو باشد بيشتر بهرهرسان است . بايد سردىبخش بدون قبوضيتآورى و گيرندگى باشد . داروى قبوضيتآور - كه خشكاننده است - از تأثير دارو در ژرفا جلوگيرى مىكند . بايد داروى گذاشتنى بر بدن بيمار زود به زود عوض گردد كه گرم نشود و گرمى نبخشد . همچنين دقت كن كه داروى گذاشتنى سردىبخش بسيار نيروى سردىبخشى خارج از حد لازم نداشته باشد ؛ كه اگر زياد سرد باشد احتمال دارد اندام را ناتوان كند . اگر داروى گذاشتنى بسيار سردىبخش باشد و در نزديكى اندامان تنفسى قرار گيرد احتمال دارد كه حجاب و غيره را سرد و تخدير كند و نفس كشيدن را با اشكال مواجه سازد . براى رطوبت بخشيدن به بدن بيمار غذاهاى نرم و ميوهجات رطوبتبخش به بيمار بخوران ، بيمار را در آبزن بنشان ، داروهاى ماليدنى و بوييدنيها و به بينى كشيدنيهاى ترىبخش به كار ببر ! بيمار تا ممكن است استراحت كند و در آرامش بسر برد . نبايد او را گرسنه و تشنه نگهداشت .