أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
142
قانون ( فارسى )
خاراگوش و امثال آنها را بر قرص گل اضافه كن و اين عمل برحسب معاينه و تشخيص خودت باشد . شراب كممايه در اين اوقات براى بيمار مفيد است كه بخورد . شراب كممايه هم خلط را نرم و هم حرارت غريزى ( سرشتى ) را تقويت مىكند و هم در ادرار دادن و عرق كردن بيمار كمك و مددكار است . اگر ديدى كه ماده رسيده است و در عين حال نيروى بيمار خوب است ، قرص خاراگوش تجويز كن كه بيمار بخورد . و بعد از آن اگر ديدى كه سرماى پيش قراول نوبت تب بسيار آزاررسان است و بيمارى از مراحل اوليه دورافتاده است و در اولين مرحله نيست ، داروهايى از قبيل : بزر كرفس ، رازيانهء شامى و پونهء بيابانى را در آب گرم بپز و آب را همچنان به گرمى به بيمار بده بخورد . داروهاى پاشيدنى و داروهاى بخورى نيز - كه از اين داروها انتخاب شوند - يعنى از رازيانهء شامى ، و بزر كرفس و پونهء بيابانى و امثال آنها باشند در علاج تب بلغمى بسيار خوبند . اگر لرزش و تكان خوردن بىاراده به شدت بر بيمار روى مىآورد ، داروى تركيبى زير را به بيمار بده ! نسخه : زنجبيل ، مرزهء كوهى و ننه حوا از هريك به وزن سه درهم . گشنيز به وزن چهار درهم ، گل محمدى و پونه از هريك به وزن سه درهم ، مويز به وزن هفت درهم . همه را باهم بپزند و بيمار به وزن بيست و يك مثقال از آن بخورد . اگر ديدى كه نشانيهاى پختگى كامل مادهء خلط سبب تب پديدار است ، داروهاى پاكسازى و ادرارآور قوى و بسيار تأثيربخش به كار گير ! داروى تركيبى كه آن را تركيب گوگردى نامند به بيمار بده بخورد . اگر مادهء خلط بلغمى سبب تب از سردترين مواد بلغمى بود ، ترياق را تجويز كن . و نيز بايد قرص بزرگ گل با آب رازيانه بخورند . هر شب داروى تربد و حب الوا كه مشكانيه در آن وارد است و يا حب الواى همراه ديگ ابزارها تناول كنند . داروى تركيبى زير نيز بسيار خوب است . نسخه : ايارج ( معجون مسهل تلخ ) به وزن هفت درهم ، تربد به وزن ده درهم ، هليلهء سياه به وزن پنج درهم ، نمك هندى به وزن سه درهم ، مشكانيه به وزن پنج درهم ، چرخه ( كنگر خر ) و بادآورد از هريك به وزن چهار درهم ، رازيانهء شامى به وزن سه درهم . همه را در آب كرفس بريزند و بپزند . بيمار به اندازهء لازم از آن بخورد .