أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

130

قانون ( فارسى )

هستند . ادرار بيمار كسانى كه با تب بلغمى دست به گريبانند ، در نخستين مرحلهء بيمارى ادرار سفيد و روشن دارند و سبب اين سفيدى و روشنى بسيارى بندآمده‌ها و سرما است . بعد از آن از سفيدى به سرخ رنگى تبديل مىشود . كه سبب آن متعفن شدن خلط است . سپس از روشنى به تيرگى مىگرايد كه به دليل بدى پختگى ماده است . ممكن است گاه به گاهى تغييراتى بر ادرار آيد ؛ اين تغييرات سببهايى دارد كه از اين قرارند : 1 - اگر مادهء كم‌مايه از خلط متعفن شد و بخش غليظ و پرمايه هنوز عفونى نشده باشد و مادهء كم‌مايه از نو سبب بندآمدنيها شد ، ادرار سفيد روشن مىشود . 2 - اگر بعد از اين مرحله خلط در اندازهء زياد متعفن شد و با فشار به جريان افتاد و بندآمدگى را باز كرد ، ادرار به رنگ سرخ درمىآيد و ادامه دارد تا باز حالتى از راه‌بندان رخ مىدهد . يعنى بخشى ديگر از مادهء كم‌مايهء همين خلط متعفن مىشود كه سبب راه‌بندانهايى مىگردد و در نتيجه ادرار باز به رنگ سفيد روشن درمىآيد . مدفوع بيمار مدفوع بيمار مبتلا به تب بلغمى نرم و كم‌مايه است و خلط بلغم همراه دارد . مدت نوبت تب مىتوان از مدت طول كشيدن نوبت تب پى برد كه آيا تب بلغمى است يا نه ؟ اگر مدت نوبت تب هجده ساعت دوام يافت و دست‌بردار شد و اين مدت دست برداشتن و رها كردن بيمار شش ساعت ادامه داشت ، و در اين شش ساعت به اصطلاح استراحت دادن حرارت به كلى دست‌بردار نشود و هنوز بيمار تا اندازه‌اى احساس تب كند ، بدان ! كه تب بلغمى است . و اين باقى ماندن حالت شبه تب در مدت استراحت سببش غلظت و لزجى و چسبناكى و بسيارى مادهء خلط بلغمى است . عمر بيمار ، عادات و روش بيمار ، فصلى كه در آن تب گرفته است ، محيط زيست بيمار ، رژيم غذايى بيمار ، لت‌انبانى و امتلاء از خوراك - كه قبل از مبتلا شدن به تب رخ داده باشد - هريك گزارشهايى از حالت تب دارند كه آيا بلغمى است يا نه . سيما و رنگ رخسار بيمار - چنان كه گفتيم سر بىرنگ مىشود - برانگيختگى چهرهء بيمار ، نرمى پوست بيمار در لمس كردن ، ناتوانى دهانهء معده و نماندن اشتهاى غذا نشان از تب بلغمى دارند . ممكن است بيمار مبتلا به تب بلغمى طحالش برآيد و بزرگ شود . در اكثر حالات و غالبا قبل از پيدايش تب بلغمى ، بيمار به آروغ ترش مبتلا مىشود .