أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
118
قانون ( فارسى )
معالجه كرد . بايد بسيار مواظب بود كه خونريزى بينى بيمار بسيار زياد و به افراط نباشد . مبادا بلا شديدتر شود . بايد كاملا مراعات حال خود بكنند و مگذار كه تشنج در نزديكيهاى سينه پديد آيد . سر بيمار مبتلا به تب سوزان را پيوسته به وسيلهء سركه ، روغن ، صندل ، گلاب و كافور و امثال آنها خيس كن كه از بلاى حرارت شديد تب دور باشد . آبپزهاى سردىبخش را كه بيان كرديم بر سرش بپاش ! اگر بىخوابى بر آنها چيره شد ، معالجهء بىخوابى را مىدانى ، آن را به كار گير ! اگر شربت خشخاش و حتى اگر شربت خشخاش سياه باشد ، در اين حالت جايز است تجويز كنى كه بيمار را بخواباند . در مراحل پايانى تب سوزان ، اگر بيمار قرصهايى مانند قرص كافور بخورد خوب است . براى مراحل پايانى حالت تب سوزان جايز و مفيد است كه از داروى تركيبى زير استفاده شود . نسخه : آب گرفته از بزر خيار ، بزر كاسنى ، بزر خرفه از هريك به وزن دو درهم ، اسكنجبين از بيست و پنج درهم تا سى و پنج درهم ، برحسب مصلحت ديد خودت . همه را درهم ريزند و به هم زنند و بخورند . اگر بيمار در حال تب سوزان اسهال بود ، قرص تباشير قبوضيتآور تناول كند . يكى از قرصهاى تباشير خوب تركيبش به قرار زير است : نسخه : تباشير و گل محمدى از هريك دو درهم و نيم ، زعفران به وزن يك دانگ ، بزر خرفه و بزر كاسنى از هريك به وزن سه درهم ، تخم كدو و بزر خيار از هريك به وزن دو درهم ، صندل به وزن يك درهم و نيم ، رب شيرينبيان و نشاسته از هريك به وزن يك درهم ، كافور به وزن يك دانگ و نيم . اينها را همه درهم بسرشند و قرص سازند و بيمار به وزن دو درهم تناول كند . نسخه ديگر : گل محمدى به وزن چهار درهم ، بزر خيار ، بزر خربزه ، بزر خيار چنبر خوردنى و بزر خرفه از هر يك به وزن دو درهم . همه را درهم مخلوط كنند و قرص سازند و بيمار به وزن دو درهم بخورد . هرگاه ديدى كه پايين آمدن حرارت تب بهطور آشكار خودنمائى كرد ، اگر بيمار را به حمام بفرستى و آب حمام گرايش به سردى داشته باشد مانعى نيست . حمام رفتن براى بيماران تب سوزان كه تب ناشى از خلط بلغم شورمزه باشد مفيد است .