أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
93
قانون ( فارسى )
اگر با لعاب سردىبخش يا صمغ عربى كافور و صندل و بويژه اگر صندل با لعاب سردىبخش و صمغ عربى باشد ، بسيار تأثيربخشتر خواهد بود . همچنين از بادبزن هم استفاده كن ! اگر ديدى عرق گوشش به اين علاجها بدهكار نيست و لجاجت مىكند و دست از خيرهسرى برنمىدارد ، برف در اطراف بدن بيمار و بر دست و پاهاى بيمار بگذار و يا اگر بيمار تحمل مىكند با آب سرد آبتنى كند . فصل چهاردهم خوندماغ گاهى رخ مىدهد كه تبدار به خونريزى بينى مبتلا مىشود . دستور علاجى خوندماغ تبداران چنين است : 1 - اگر خونريزى بينى در حين بحران تب آيد ، تا ممكن است در بندآمدنش مكوش ! 2 - اگر در اثناى تب شديد خوندماغ رخ داد و ديدى كه حتما بايد بند آيد ، دست و پاى بيمار را باندپيچى كن ! بر نزديكى آن سوراخ بينى كه از آن خون آيد بادكش ( حجامت ) بگذار ! بعد از آن جاى خونريز را سرد گردان . اگر ديدى كه ممكن است از سرد گردانيدن جاى خونريزى خون بند آيد به حجامت توسل مجوى . داروهاى قطرهاى علاج خونريزى بينى را استعمال كن - كه همه را سابقا در بحث از علاج خوندماغ ذكر كردهايم . اگر ديدى كه مانعى در راه نيست ، سر بيمار را وسيلهء سردىبخشها سرد گردان - كه آنها را نيز در بحث علاج خونريزى بينى گفتهايم . گاهى رخ مىدهد كه تبداران تب چهار در ميان به خون دماغ مبتلا مىشوند ؛ در اين حالت بايد كارى كنى كه خونريزى بيشتر شود - كه داروهاى سبب خونريزى بينى را همه مىدانى - زيرا از اثر خوندماغ زياد تب چهار در ميان از بين مىرود و بيمار شفا مىيابد . اگر بيم خونريزى به افراط بود و لازم بود از آن جلوگيرى به عمل آيد ، همان علاجها را به كار بر كه سابقا ياد گرفتهاى ! فصل پانزدهم قى كردن در حالت تب اگر بيمار در حالت بحران تب قى كرد و قى مىكند ، تا ناچار نباشى در بند آوردن قى كوشش مكن و بگذار قى كند . در بعضى حالات و اوقات مىتوانى قى كردن و دل بهم آمدن بيمار را وسيلهء قى دادن از بين ببرى ؛ كه از قى كردن علاجى ، خلط بدجنس سبب قى كردن بيرون