أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

92

قانون ( فارسى )

اگر نياز به اسهال دادن بيمار بود ، داروهاى اسهالى از قبيل : معجون مسهل تلخ ، معجون مسهل بهى و معجون خرما بخورد . اگر حالت لرز و تكان رخ داد و بيمار را بسيار خسته كرد و مخصوصا اگر حالت تب در ميان نبود ، حب منتن ( حب بدبو ) بخورد شفا يابد . فصل سيزدهم عرق زياد در حالت تب اگر بيمار تب‌دار در حالت بحران است و بسيار عرق كرده است ، تا سرحد امكان نبايد كارى كنى كه عرق كردن متوقف شود . اگر عرق كردن بيمار از حد متوقع پا فراتر گذاشت و ديدى كه لازم است از عرق كردن كذايى جلوگيرى كنى ، بادبزن را به كار انداز و جاى سكونت بيمار را سرد گردان . و اگر بادبزن و غيره بهره نداد ، بايد بيمار را به جاى سرد هوا ببرى و در ننو بگذارى و ننو را بجنبانند . به بيمار سفارش ده كه گهگاه عرق را وسيلهء دستمال و غيره برنچيند ؛ زيرا اين مادهء ادرارى او است كه از پوست بيرون مىآيد ، اگر زياد عمل برچيدن عرق ادامه يابد ممكن است حالت غش كردن را به دنبال داشته باشد . اگر بيمار عرق را وسيلهء دستمال و غيره از خود مسح كند ، عرق بيشتر و بيشتر مىآيد ؛ اما اگر آن را برنچيند و به حال خود بگذارد عرق كردن خود به خود خاتمه مىيابد . براى جلوگيرى از عرق زياد بدن ، داروهاى ماليدنى و بر پوست پاشيدنى هستند كه در وقت لازم مورد استفاده قرار گيرند : ماليدنيها بر پوست بدن : روغن گل كه پرمايه باشد ، روغن آس ، روغن بيد ، روغن گلنار ، به گس مزه ، سيب گس مزه ، گل محمدى ، گلنار و امثال آنها را هركدام كه مىخواهند در آب بپزند ، آب را بپالايند . روغن در آن آب قاطى شود و باز بر آتش بجوشد تا روغن مىماند - كه دستورش را سابقا ياد گرفته‌اى - از آن روغن بر بدن مالند . ثمر آس ، گلنار ، كهربا و امثال آنها هركدام كه باشد كوبيده و خوب ساييده و غبارمانند شود و اين گرد دارويى را بر بدن عرق كرده بپاشند . عرق بند مىآيد و كار خاتمه مىيابد . سركهء مخلوط با آب ، آب غوره ، آب‌پز گلنار ، آب‌پز مازو و آب‌پز آس همگى در علاج عرق كردن زياد مفيدند . افشرهء بيد در علاج عرق زياد معركه مىكند و تأثيرش شگفت‌آور است . آب هميشه بهار نيز دست كمى از افشرهء بيد ندارد . اگر ديدى كه دارد كار زار مىشود و عرق كردن آن به آن بيشتر مىگردد ، لعابهاى سردىبخش بر پوست بيمار بمال و يا صمغ عربى را در آب حل كن و بر پوست بيمار بمال ! و