أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
80
قانون ( فارسى )
فصل پنجم داروهاى علاج بواسير و جوشهاى مقعد در علاج بواسير گردهاى پاشيدنى خوبى هستند ، امّا قبل از اينكه گردهاى دارويى پاشيدنى را به كار برى ، بهتر آن است كه انزروت را در آب حل كنى و بر باسور بمالى . اگر ديدى كه بيمار درد شديد را تحمل مىكند داخل مقعدش را واجبى ( داروى حمام ) بمال و كمى بگذار صبر كند و آنگاه با شراب گسمزه بشويد ، سپس داروى گرد را بر بواسير بپاش ! داروى پاشيدنى كه گرد مانند شود و در علاج بواسير بسيار بهرهرسان باشد عبارت است از : پوستهء نازك مس كه سائيده گردد ، تنها استعمال شود يا با ارزيز سوختهء سائيده قاطى باشد . همچنين زرنيخ ، . آلاكلنگ و نشادر همه از جملهء اين داروها هستند كه ساييدهء آنها را بر بواسير بپاشند . همينكه دارو را بر بواسير پاشيدى ، داروهايى كه درد را سبكتر مىكنند - و ذكر كرديم و از آنها روغن حيوانى و امثال آن بود - به كار ببر ! اگر به داروى قويتر نياز داشتى ، هركدام از اين گردهاى دارويى را كه استعمال مىكنى با بول كودك درهم بسرش ، كه بول كودك خود كار داروى تند و تيز را مىكند . اگر نياز به داروى از اين سبكتر و كمتر دردرسان بود ، يكى از داروهاى زير را به كار گير : خاكستر پوست درخت سرو كه با شراب شسته باشد . خاكستر پوست تخممرغ . خاكستر هستهء خرما . خاكستر لوبيا گرگى خشكيده . داروهايى هستند كه در علاج بواسير خاصيت دارند ؛ يكى از آنها به قرار زير است : سر ماهى نمك سود را پهلوى آتش بگذار تا خشك مىشود ، به اندازهء آن پنير كهنه را با سائيدهء سر ماهى خشك شده قاطى كن و بساى و بر حلقهء مقعد بپاش ! خاكستر دم ماهى نمك سود و سياهدانه نيز از داروهاى پاشيدنى بسيار اثربخش است و اثرى عجيب دارد . داروهاى بخورى هم هستند كه عبارتند از : بلاذر ( حب الفهم ) تنها يا با ساير داروهاى بخورى . اگر بلاذر با زرنيخ مايهء بخور شود ، ويژگى دارد و بسيار خوب است . زرنيخ تنها ، هم خوب است . بخور كلم به تنهائى خوب است . ساير داروها كه در بخور شدن براى علاج بواسير مفيدند عبارتند از : بيخ انگدان ، بيخ خرزهره ، بيخ شترخار ، بيخ سوسن ( بيخ شيرينبيان - نسخه . ) بيخ كبر ، بيخ كرفس ، بيخ هندوانهء ابو جهل ، بيخ گياه اسپند ، شخار ، گياه اشنان ( چوبك رختشويى ) ، بارزد ، روناس ، بزر گندنا ( تره ) ، خردل ، پشك شتر و انزروت . همهء اين داروها براى بخور كردن در علاج بواسير خوبند . اگر تنها باشند مفيدند و اگر با كمى بلاذر باشند بهترند . از اين داروها هركدام را با روغن ياسمين بسرش و قرص بساز و نگهدار و در وقت لازم قرص را بر آتش انداز و از بخورش استفاده كن ! هر داروى بخورى كه چوبك رختشوئى و شخار و انزروت و پشك شتر در آن باشد بسيار خوب است .