أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
59
قانون ( فارسى )
اكثرا كسانى به كرم شكم مبتلا مىشوند و كرم در آنها به وجود مىآيد - بجز كرم كدو - كه در دوران كودكى ، نوجوانى و يا جوانى هستند . اما كرم كدو اكثرا در كسانى به وجود مىآيد كه سن نوجوانى را پشت سر گذاشتهاند . كرم مدوّر و استوانهاى اكثرا در كودكان و بعد از كودكان در جوانان توليد مىشود و در پيران كمتر است . ليكن اگر گفتيم اكثرا به اين معنى است كه هر نوع كرمى ممكن است در هر مرحله از مراحل عمر در انسان به وجود آيند . پيدايش كرم شكم در فصل پاييز بيشتر از فصلهاى ديگر سال است ؛ زيرا ميوهها اكثرا در پاييز خوب مىرسند و انسان ميوه و امثال آن را - كه براى عفونى شدن آمادگى دارند - زياد مىخورد . كرم داخل شكم در شبانگاهان و هنگام خوابيدن برانگيختهتر از ساير اوقات مىشود . ممكن است حركات خستهكننده و ورزش سخت و زياد سبب بيرون دادن كرم شود . اگر كسى تب دارد و تپش قلبش شديد است و جسمش داراى نيروى طبيعى است و نشان از آن دارد كه نيروى دفعكنندهاش به خوبى كار مىكند و در اين حال كرم را دفع كرد و بوى بسيار بد از كرم دفع شده به مشام نرسيد ، دلالت بر بدحالى زياد نمىكند ، بد است اما نه بسيار بد . امّا اگر تب شديد است و كرمهاى دفع شده مرده بودند ، دليل بدحالى بيمار است . روىهمرفته در حالت تب ، كرم از شكم بيرون دادن نشانهء خوبى نيست و بويژه اگر قبل از پايين آمدن درجهء تب كرم بيرون آيد هيچ خوب نيست . اگر بيمار درحالىكه تب ندارد كرم دفع كند ، در صورتى كه با كرم خون آيد خوب نيست و اخطارى است كه آسيبى به بدن يا رودهها رسيده است . اگر كسى قى كند و كرم با مادهء قى كرده بيرون آيد ، دليل بر آن است كه خلط بدجنس در معدهاش جمع شده است . فصل چهارم نشانيهاى وجود كرم در شكم - چگونه معلوم مىشود كه كسى كرم در شكم دارد و دردى كه از آن رنج مىبرد از اثر كرم شكم است ؟ - نشانيهايى در بيمار پيدا است كه گواه بر وجود كرم در شكمند و شامل نشانيهاى عمومى و خصوصى هستند . نشانيهاى عمومى ازاينقرارند : 1 - لعاب از دهن جارى است . 2 - لب بيمار شبها تر و رطوبى و در روز خشك است ؛ زيرا حرارت در روز منتشر مىشود و در شب محصور مىگردد . هرگاه حرارت در بدن منتشر شد ، رطوبت - كه غذاى كرم است - از بين مىرود و كرم گرسنه مىشود و غذاى خود را از معده مىگيرد . رويهء معده كه با رويه دهان و لبها پيوسته است خشك مىشود و سبب خشكى دهان و لب مىگردد ؛ هواى گرم خارج نيز به اين خشكيدن لب كمك