را با تره بپزند ، غذا را به وسيلهء دارچين ، زنجفيل ، مرزه ، زيره ، گزنه و كاجيره خوش طعم و نيروبخش سازند . شورباى ساده را با كف خردل بياميزند . نمك غذا نمك سنگ بلورى باشد . نمك را با كاجيره و سياهدانه و زيره و رازيانهء شامى مخلوط كنند و در غذا ريزند . از سبزيها تنها اجازه دارند فيجن و سلق بخورند ، كه نعناع نيز بادزا است . شراب ناب ريحانى و شربت عسل با ديك ابزارها خوب است بخورند . فصل بيست و يكم پرهيز براى بيماران قولنج پرهيزى كه ما براى بيماران قولنج معين مىكنيم دربارهء غذا و دربارهء كار و رفتار آنها است . هر غذايى را كه غليظ باشد از گوشت جانوران دشتى و كوهى حتى گوشت گوسفند و خرگوش ، گوشت آهو ، گوشت گاو ، گوشت شتر ، گوشت ماهيهاى بزرگ تازه يا نمك سود و هر گوشتى كه سرخ شده يا برشته باشد ، سيرابى و اندامان درونى ( جگر و دل و قلوه ) و بلكه تمام اجزاء گوشت حيوانات - مگر آنهايى را كه سابقا استثنا كرده‌ايم - نبايد بخورند . نان از آرد بىسپوس ، نان فطير و خمير بر نيامده را نبايد بخورند . سوپ با سركه ، مضيره « 1 » آش سركه و روغن زيتون ، آش كشك ، حليم و لوزينه خوب نيست حلواى قطاب آن‌قدرها زيان ندارد ، خشكنانك‌ها همه براى بيمار قولنج بدند . نان خشك خرد شده و سائيده ، زلوبيا ، انواع شير ، پنير كهنه و پنير تازه . و هر غذايى كه بادزا باشد ، سبزى خوردنى - بجز سلق و فيجن سرد - همه بدند . نعناع شايد از بادزايى آزار رسان باشد . ترتيزك آبى و ترخون نيز به زيان بيمار قولنج هستند . زيتون هم بد است . ميوه‌ها همگى - بجز زردآلو ، آلوبخارا ، كه براى بيماران قولنج صفرايى و قولنج گرم و قولنج مدفوعى رواست - براى هر نوع بيمار قولنج ديگر ممنوع هستند ، امّا خربزهء شيرين و سلامت براى اكثر بيماران قولنج زيانى ندارد . كدو كه بسيار بد است و همچنين خيارچنبر خوردنى ، خيار ، به ، برگهاى سفيد كلم ، شلغم پخته و پوست كنده ، گل‌كلم ، گلابى ، سيب و بويژه سيب ترش و گس مزه ، زالزالك ، ثمر درخت كنار ، سنجد ، كندس طبرى « 2 » شاه‌توت ، زرشك ، سماق ، غوره ، ريواس و آنچه مشابه ريواس است و آنچه از ريواس سازند همگى دشمن بيمار قولنجى هستند و ابدا نبايد مصرف شوند . گردوى تازه رسيده ، بادام سبز ( چغاله‌بادام ) و باقلى سبز همه به زيان بيمار قولنجى هستند . انار شيرين كم‌زيان‌تر از انار ترش است .

--> ( 1 ) - آشى است از شير سازند - المنجد . ( 2 ) - كندس : بيخ گياهى است - منتهى الارب . كندس : گياهى است به كنگر مىماند ، اهل شام پشم بدان شويند - تذكره انطاكى . كندس طبرستانى : زالزالك زرد درشت است - تحفه . بايد منظور شيخ الرئيس كندسى باشد كه آن را جزو ميوه‌ها آورده است - م .