أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
48
قانون ( فارسى )
كار و رفتارى كه براى بيماران قولنج زيانآور است و بايد از آن بپرهيزند : باد در شكم حبس كردن و بيرون نفرستادن ، وقت قضاى حاجت را به تأخير انداختن ، خفتن و مدفوع در شكم ماندن و بويژه اگر مدفوع خشك باشد . همه به زيان بيمار قولنجى است . بيمار قولنج بايد هرگاه كه مىخواهد بخوابد ، به مستراح برود . اين را بدان كه حبس كردن باد و زياد ماندن آن در شكم سبب بالا رفتن مدفوع مىشود و بيمارى قولنج را به دليل باد حبس شده به ارمغان مىآورد . باد شكم - كه بايد بيرون داده شود - در اسارت زندان شكم مىماند و فشار بر مدفوع وارد مىآورد و بلندش مىكند ، مدفوع بر خود جمع مىآيد و فشرده مىشود و رودهها را به ناتوانى مىكشد و هيچ دور نيست كه استسقا ببار آورد . گاهى ممكن است تم و تاريكى چشم ، سرگيجه و سردرد را نيز سبب شود . و احتمال دارد بادى كه در شكم گير آمده و راه بيرون رفتن ندارد ، بر مفاصل ( بند استخوانها ) تأثير بگذارد و تشنج رخ دهد . حركت كردن بر غذا براى بيماران قولنج خوب نيست . آب سرد نوشيدن و شراب زياد بر غذا خوردن به زيان بيماران قولنج است . فصل بيست و دوم ايلاوس ايلاوس نوعى از قولنج است كه درد در رودههاى باريك باشد ؛ درحالىكه درد رودهء قولون را قولنج مىناميم . سببهاى ايجاد بيمارى ايلاوس همان سببها است كه قولنج را ببار آورند ، پس بايد در بيمارى ايلاوس و روىآورهايش و در علاجش به توضيحاتى كه دربارهء قولنج داده شده است مراجعه شود . گاهى برخى از مواد سمى - اعم از غذا يا دارو - سبب بيمارى ايلاوس مىشوند . همچنين ممكن است كه علت از قدرت زياد ، نيروى گيرنده در روده باشد كه مواد را به شدّت در خود حبس مىكند . فرقى كه بين ايلاوس و قولنج هست اين است كه : اكثرا ايلاوس از اثر سوء مزاج سادهء بدون ماده است ؛ ولى سبب قولنج به اين اكثريت از سوء مزاج ساده نيست . سبب ايلاوس - كه گفتيم در بسيارى از حالات از اثر سوء مزاج ساده است - در واقع سوء مزاج سادهء سرد است . بويژه هنگامى كه معده بسيار گرم مزاج باشد ، روده پيچ خورده باشد و باد و بلغم زياد باشد . ممكن است نوشيدن آب سرد ، بدون تشنگى طبيعى و بدون رويّه در سردى آب سبب ايلاوس شود . مادهء بادى كه در ايلاوس سبب درد مىشود ، غالبا از اين است كه باد راهبندان به وجود مىآورد . دردى كه از جداسازى لايههاى روده به وجود مىآيد كمتر از دردى است كه از راهبندان بادى ايجاد مىشود ؛ و بلكه مىتوان گفت كه همهء زيانها زير سر راهبندانى است كه باد سبب آن شده