أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

34

قانون ( فارسى )

تند و محكم به لوله بسته و جوش خورده باشد و فاصل ميان دو جزء از هم جدا باشد . خيگ ابزار حقنه به دهانهء جزء بزرگتر از آن دو جزء داخل شده و استقرار يافته باشد . دهانهء جزء كوچكتر باز باشد ، هرچند بايد خيگ بر سراسر لوله استقرار يافته باشد . سر جزء كوچكتر بايد خوب جوش داده شود كه هوا داخل نگردد . در قسمت پايينى خيگ در جائى كه به مقعد داخل نمىشود ، - در اين جزء كوچك - سوراخى باشد تا اگر حقنه را به داخل مقعد وارد كردى و با باد روبرو شد و باد خواست آن را تكان دهد ، باد كه منفذى برايش ترتيب داده شده از آن منفذ بيرون آيد و مزاحم استقرار يافتن حقنه در مقعد نشود . و همان باد است كه بيرون آمدنش بيمار را به قضاى حاجت وادار مىكند . طرز و اسلوب حقنه كردن دقت كن ! اگر درد قولنج تمايل به سوى پشت دارد ، بيمار را بر پشت بخوابان و حقنه كن . و در حالتى كه بيمارى قولنج به مشاركت كليه باشد خوابيدن بيمار بر پشت در حال حقنه كردن مناسب است . اگر درد قولنج متمايل به قسمت جلو تن است ، بيمار بايد طورى بخوابد كه سينه بر زمين قرار گيرد و بر دست و پاها خم شود و حقنه صورت پذيرد ( شبيه جلوس شتر ) در هر حال بيمار اگر بر سينه و دست و پا بخوابد ، حقنه بهتر به پيچ و خم و لايه‌هاى روده‌ها راه مىيابد . ممكن است بيمار بر پهلوى چپ بخوابد ، باسن را بر آرنج تكيه دهد ، پاى راست را بلند كند تا به سينه مىچسبد ، پاى چپش را دراز كند ، وقتى كه حقنه شد بر پشت بخوابد . اصولا هركسى را در هر حالتى كه حقنه مىكنى بهتر آن است بعد از حقنه بر پشت بخوابد و شايد كسانى باشند كه بر پشت خوابيدن بعد از حقنه براى آنها لازم و ضرورى نباشد . در انجام حقنهء برخى از بيماران نياز هست كه انگشت كوچكه را چندين بار در مقعدش فرو كنى و انگشت و مقعد را با مرهم بيندايى تا سوراخ گشادتر شود و ابزار در آن بهتر جايگير گردد ؛ البته برخى از بيماران به اين عمل نياز ندارند . اين گشاد كردن و گشاد نكردن را خودت مىتوانى تعيين كنى كه آيا لازم است يا نه . حال كه مىخواهى شروع كنى سر لوله و مقعد را با قيروط ( مرهمى كه با موم باشد ) بينداى و چنان به مقعد فرو بر كه به بن‌بستى در روده‌ها نرسد و چندان داخل شود كه از رودهء مستقيم نگذرد . اگر احيانا تشخيص دادى كه لولهء حقنه از رودهء مستقيم تجاوز كرده است دارو را وارد مكن ! هرگاه لوله را در جاى طبيعى و لازم جاى دادى و راست كردى ، مادهء آبكى دارو را به درون بريز و بعدا با هر دو دست ابزار را فشار بده و فاصله مينداز . امّا نه با شدّت و فشار بسيار قوى زيرا ممكن است اگر فشار بيش از اندازهء لازم بر ابزار وارد آورى مادهء حقنه به دور دستها و به بالاتر از جايى كه بايد و لازم است ، برسد . اگر احيانا چنين واقعه‌اى روى داد و داروى حقنه به بالاتر از جاى درد رسيد ، موى سر بيمار را بكش ، آب بر چهره‌اش بپاش و بكوش كه حقنه را به سوى پايين بكشى . و امّا اين را از ياد مبر ! كه چنان كه گفتيم حقنه از جاى لازم بالاتر نرود ، همچنان نبايد چندان كوتاه رود كه به جاى لازم نرسد .