حقنه و شياف بيمارى قولنجى كه از سردى رودهء بدون ماده ناشى است همان حقنه و شيافهاى علاج قولنج بادى است و شايد اگر به وزن دو درهم قطران در روغن زيتون مخلوط شود و بدان حقنه كنند خوب باشد . چلغوز كبوتر با افشرهء پونه و روغن كرچك را مايهء حقنه سازند ، بيمار از آن نفع بيند . فصل ششم آبزن ، حمام و پاشيدنيها در تسكين درد قولنج در آبزن نشستن بيمار بسيار فايده دارد ؛ بويژه اگر آب آبزن را قبلا با داروهاى علاج قولنج بر آتش جوشانيده باشند ، كه در چنين آبهاى با داروهاى علاج قولنج بر آتش جوشيده خواص زير وجود دارد : 1 - از حرارتى كه از آتش كسب كرده است و از تأثير داروهايى كه با آن جوشيده است ، سبب ورم قولنجى را از بين مىبرد و مىگدازد . 2 - از رطوبت و حرارتى كه دارد ، اندام دردمند را شل و سست مىكند و پراكندن و بيرون راندن مادهء سبب درد بيمارى آسان‌تر مىشود . 3 - ماهيچه‌هاى مقعد را سست كرده و به بيرون آمدن حبس شده در قولون كمك مىكند . ليكن آبزن نيروى بيمار را كاهش مىدهد و سبب افسردگى و غش مىشود . پس بايد بيمار ناتوان با احتياط عمل كند . وقتى مىخواهد در آبزن بنشيند ، با چيزهاى نيروبخش خود را نيرومندتر گرداند . مثلا كباب گردان ( گوشت نيم پخته در آب را بر آتش كباب كردن ) نان گرم ، بو كردن ميوه‌هاى خوش‌بو از هرچه كه لذت بيند و از خوردن آن مىآسايد استفاده كند . بايد بر حذر باشد آب آبزن سينه و قلبش را نپوشاند . آبهاى گرم معدنى در علاج قولنج سرد بسيار مفيدند ، كه در آنها نشينند . بهتر آن است كه آب حمامهاى شيرين را به كار نبرند . اگر طشتى را از آب گرم معدنى پر كرده و سوراخهاى بسيار ريز كه احساس نشوند در آن ايجاد كنند ، بيمار بر پشت بخوابد ، آوند آب را به اندازهء يك قامت انسان بالاى سر بيمار نگهدارند ، قطره قطره آب بر شكم بيمار بچكد و قطرات پياپى آيند ، بسيار بهره‌رسان است . فصل هفتم ابزار حقنه و عمل حقنه پيشينيان چنين پسنديده‌اند كه بهترين شكل و هيئت ابزار حقنه به قرار زير باشد : دايرهء لولهء حقنه به دو قسمت تقسيم شده باشد ، قسمتى يك سوم و قسمتى ديگر دو سوم را در بر گيرد . در ميان اين قسمت پرده‌اى از پوست باشد كه لوله را از آن پوست ساخته‌اند . پوست پرده