أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

425

قانون ( فارسى )

ممكن است درد مفاصل بروز كند . عرق النسا عرق النسا قسمتى از درد مفاصل است كه درد از مفصل باسن شروع مىكند و از عقب بر ران پايين مىآيد و ممكن است تا زانو و تا پاشنه امتداد يابد و تا مدتش زيادتر باشد بيشتر پايين مىآيد ؛ كه اين بستگى به كم و بيشى ماده دارد ، حتى ممكن است انگشتان پا را دربرگيرد و پا و ران لاغر شوند . در اواخر درد عرق النسا بيمار با دست بر جاى درد گذاشتن و بر نك انگشتان پا رفتن لذت مىبرد و مىآسايد . به زحمت مىتواند دمر بخوابد و قد و قامتش راست باشد . ممكن است اسهال شود كه در اين حالت به نفع بيمار است . گاهى ممكن است بيمار عرق النسا از كنارهء ران مبتلا به بركندگى شود كه انارك استخوان ران از جاى گود خودش انحراف پيدا كند . اگر بيمار در مفاصل باسنش درد مىكند اين درد در باسن ثابت مىماند مگر اينكه درد مفاصل به بيمارى عرق النسا تبديل شود كه از باسن پايينتر مىرود . بسيار رخ مىدهد كه انسان از نشستن بر جاى سخت يا از ضربت خوردن باسن يا از سواركارى كردن زياد باسنش ناتوان مىشود و به درد مىآيد كه سببها همان سببهاى درد مفاصل است و اكثرا از بودن خلط خام در مفصل ران روى دهد . و بسيار رخ مىدهد كه از اثر بيمارى كهنه و پا بر جاى زهدان كه مثلا تقريبا ده ماه طول كشيده باشد درد مفاصل پديد آيد . و شايد از مادهء خلط گرم‌مزاج ، از مادهء خلط مخلوط با خلط ديگر ، از پرشدگى رگهاى باسن از خون ، از ورمهاى داخلى كه در ژرفاى جاى درد قرار دارند و از ژرفا روى كه دارند پديدار نيستند ، درد مفاصل سربرآورد . امّا در اين حالت بجز ران ورم در بقيهء مفاصل نيز ديده مىشود . گويند كسى كه درد باسن دارد و به اندازهء جاى سه انگشت سرخى در رانش پيدا شود و درد نداشته باشد اما خارش شديد بر او روى آورد و اشتهاى خوردن سبزيهاى پخته در آب كند ، در روز بيست و پنجم مىميرد . هر اندامى كه درد مفاصل داشته باشد ناتوان و لاغر مىشود . درد مفاصل - بجز درد عرق النسا و نقرس - در هر حالت ديگرى كه باشد اگر معالجه شود و مادهء سبب درد ريشه‌كن گردد ، به اين زوديها برنمىگردد . اما عرق النسا و نقرس حتى اگر معالجه شوند و مادهء سبب درد را ريشه‌كن كنند ، از كمترين سبب زود برمىگردند و وضع و حالت اندام عرق النسا زده و نقرس زده طورى است كه آمادگى اين برگشتن درد را دارند . درد مفاصل و بويژه نقرس ارثى است و از پدر به بچه منتقل مىشود . اگر مادهء به وجود آورندهء عرق النسا در مفصل موجود باشد ، غالبا از آن ماده قسمتى مىگدازد و در پى رگ پهن جاى مىگيرد ؛ هرگاه مفصل به درد آمد ، آمادگى پيدا مىكند كه از تمام نقاط ديگر بدن از بالا ماده بر آن ريزش كند و زياد از آنچه در خودش بود ، مادهء دردآور ديگر هم اضافه و قوز