بالاقوز شود . و گاهى اتفاق افتد كه مادهء دردآور در مفصل نباشد بلكه در خود پىرگ پهن باشد و سبب عرق النسا شود . بسيار رخ مىدهد كه مادهء رطوبى خلمى - به حد زياد - در حقهء استخوان بند ران جمع شود و زردپيهاى ميان انارك و حقه را سست كند و باسن قبل از به درد آمدن از جا تكان بخورد . و با اين‌همه ممكن است حالتى بين ثابت ماندن و از جا بركندگى رخ دهد ؛ يعنى زود از جا تكان بخورد و زود به جاى خود برگردد و بر حالى ثابت نماند و بركندگى و جا آمدن پيوسته در نوسان باشد . عرق النسا از هر حالتى از حالات درد مفاصل دردش بيشتر است و داغ‌گذارى كارش را مىسازد . نقرس - كه آن هم يكى از حالات درد مفاصل است - ممكن است از انگشتان و درست از انگشت شصت پا شروع كند ؛ گاهى هم از پاشنه شروع مىكند و ممكن است از ته قدم يا از پهلوى قدم شروع كند و بعدا به اندامان ديگر منتشر شود كه حتى ممكن است به رانها برسد و ران آماس كند . ممكن است اين حالت نقرس در تك رگها و پىرگها نباشد بلكه در زردپيها و جرمهاى پيرامون بند استخوان از خارج پيدا شود ؛ كه عقيدهء جالينوس بر اين حالت است و ازاين‌رو هيچ وقت مشاهده نشده است كه نقرس سبب آماس و در حال درد شديد به تشنج منجر شده باشد . ممكن است كسى كه نقرس دارد كيسهء خايه‌هايش دراز و فروهشته شوند . نقرسى كه از مادهء خلط مرارى به وجود آمده باشد اكثرا سبب مرگ ناگهانى بيمار مىشود و بويژه در حال سرما خوردن شديد . نشانيها آنچه را كه اينجا در شناسائى بيماريهاى مربوط به درد مفاصل - كه نقرس و عرق النسا از جملهء آن است - نياز دارى بدانى نخست مسئلهء چگونگى مزاج بيمار است . آيا سوء مزاج ساده است ؟ آيا سوء مزاج همراه ماده است ؟ سوء مزاج ساده كمتر و به‌ندرت سبب درد مفاصل مىشود و اگر اين ندرت اتفاق افتاد مفاصل به درد آيد امّا احساس سنگينى نيست ، مفاصل آماس و بادكردگى ندارند ، رنگ پوست عوض نمىشود و نشانى از وجود خلط بدجنس به وجود آورندهء درد نيست . اگر سوء مزاج همراه ماده است بايد تشخيص دهى كه مادهء خلط به وجود آورندهء درد مفاصل كدام خلط است و اين شناسائى خلط از رنگ مفاصل به درد آمده يا از رنگ ورمى كه كرده است و نوع درد ورم كرده - كه اگر خلط خام باشد ورم همراه درد زياد است - و از دست زدن كه آيا سرد است يا گرم التهابى يا گرم طبيعى است ، صورت مىگيرد . از درد مىتوانى تشخيص دهى كه آيا درد همراه التهاب شديد است و تپش دارد يا التهاب ميانگين است و التهاب منتشر مىشود يا التهاب نيست اما درد منتشر مىشود . از انواع غذا ، دارو ، حركات و غيره مىتوانى به حالت مزاجى سبب درد مفاصل پى ببرى . از چه چيز درد تسكين مىيابد ؟ كه اين در شرايطى معلوم مىشود كه تخدير زياد بر مفاصل نياورده