أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

424

قانون ( فارسى )

اكثرا پيرمردان ، كسانى كه بيماريهاى كهنه و ريشه دوانيده دارند و تازه از بيمارى بر خواستگان به درد مفاصل مبتلا مىشوند . علت ابتلاى اين عده به درد مفاصل اكثرا از خوب هضم نكردن خوراك است زيرا بند استخوانها از هر جاى ديگر بدن بيشتر فراغ دارد و از ساير اندامان بيشتر در حركت است و از ساير اندامان از حيث مزاج ناتوانتر است . سردىپذيرتر است و بند استخوانهاى دست و پا در جاى دور تر قرار دارند و از معالجه‌هاى مرحلهء اول كم‌نصيب‌ترند ؛ بويژه اگر چنين اشخاص آماده براى درد مفاصل خود را به خوبى مراعات نكنند و در علاج تسكين درد فقط به مسكّن بسنده كرده باشند و تخليهء كامل از مواد انجام نشود . بارها رخ مىدهد كه مادهء سبب درد مفاصل در مفاصل متحجر مىشود و مانند گچ خشكيده مىگردد ؛ بويژه اگر مادهء خلط خام باشد . بارها رخ داده كه گوشت در لابلاى مفاصل روئيده و بويژه در لابلاى انگشتان كه مىرويد انگشت را پيچ مىدهد و كج مىكند . گاهى درد شديد است و گاهى آرام گيرد . اين حالت گوشت روييدن در لابلاى مفاصل اكثرا در گرم‌مزاجان رخ مىدهد و اكثرا به تحجّر مادهء خلط و گچ شدنش در گرم‌مزاجان مىانجامد ، و اگر مادهء خام سبب درد مفاصل خلط خونى باشد اكثرا اين حالات را به دنبال دارد . در اكثر كسانى كه به درد مفاصل مبتلا مىشوند ، به نقرس گرفتار آيند . درد مفاصل از جملهء بيماريهاى ارثى است ؛ زيرا نطفهء مرد بر چه مزاجى باشد جنين همين مزاج را مىيابد . زياد رخ داده است كه معالجهء درد مفاصل و نيرو بخشيدن به مفاصل و بيرون راندن مادهء خلط دردزا به مرگ بيمار انجاميده است ؛ زيرا مادهء خلط زائد كه به سوى مفاصل راهى است وقتى در اثر معالجه راه بر او بند آيد از راه منحرف شود و به اندامان رئيسى درآيد ، كه اگر باز از آنجا راهى مفاصل نشود و بماند خطر دربردارد . بهترين فصلى كه درد مفاصل در آن رخ دهد فصل بهار است كه خون در بهار به حركت درآيد و اخلاط همراه خون نيز به جنبش مىافتند . بدترين وقت بروز درد مفاصل فصل پاييز است ؛ زيرا در پاييز اخلاط بدجنسند و هضم خوب نيست و در تابستان - كه قبل از پاييز آمده است - مسامهاى مفاصل گشاد شده‌اند . كسانى كه تازه به درد مفاصل مبتلا شده‌اند در گرماى روز بيشتر احساس درد مىكنند اگر به سرعت به داد درد مفاصل برسند و در همان سرآغاز بروز معالجه‌اش كنند علاج سهل است ؛ اما اگر بيمارى خود را تثبيت كرد و پايدار ماند - بويژه درد مفاصلى كه از اثر انواع خلط پيدا شده باشد - علاج‌پذير نيست . اگر بيماران دوالى و فيلپا به درد مفاصل مبتلا شوند ، از دوالى و فيلپائى شفا يابند . مبتلايان به درد مفاصل ممكن است از مراعات نكردن خود به درد مفاصل گرفتار آمده باشند و ممكن است از بدشكلى اندامان و گشادى گدار لوله رگها ، درد مفاصل بروز كرده باشد و ممكن است از اثر سوء مزاج اندامان اصلى و بنيادى ، خلط به وجود آيد و سبب درد مفاصل شود . درد مفاصل در حالت تب و بالا رفتن درجهء تب شدت يابد ، كه قبلا اشاره كرديم در حالت تب