علاج دوالى و پاغر بيمارى پاغر بسيار بغرنج و بد است بايد از معالجه‌اش صرفنظر كنى . امّا اگر بسيار درد آور بود و به قرحه در پاها انجاميد و بيم آن مىرفت كه قرحه خوره‌اى شود ، بايد رگهاى پاغر زده را از بيخ ببرى . اما اگر زود و همين‌كه بيمارى شروع كرد به دادش برسند ممكن است علاجهايى سودمند واقع شوند ؛ مثلا : به وسيلهء پاك‌سازيها ، قى كردن شديد و وسيلهء داروهايى كه مادهء بلغمى و سودائى را بيرون مىآورند . شايد نياز به رگ زدن باشد . بعد از آن بايد داروهاى گيرنده بر پا بگذارى . امّا اگر كهنه شد و بيمارى ريشه دوانيد و مستحكم شد ، كمتر اتفاق افتد كه علاج مفيد باشد . در هر حال اگر اميدى باشد بايد داروهاى علاج دوالى را تأثيربخش‌تر و نيرومندتر گرداند ؛ داروهاى تحليل برندهء بسيار تأثيربخش و قوى لازم است . گويند اگر قطران بر جاى پاغر بمالند ، يا قطران را بليسند خوب است . علاج دوالى 1 - اول بايد از رگهاى دست خون بكشى و بيمار را از خلط سودائى و خلط غليظ بدجنس پاكسازى كنى . بايد بيمار از تناول استعمال هرچه غلظت‌آور است دورى جويد . از حركتهاى خسته‌كننده و از ايستادن بر سر پاها به مدت زياد بپرهيزد . آنگاه اين رگهاى ساق و پا را بزن و هرچه خون سودائى است بيرون بكش و بعد از آن رگ صافن را بزن ! مواظب باش تا كمى پاكسازى انجام دادى به وسيلهء ايارج فيقرا كه كمى سنگ لاجورد در آن باشد بيمار را اسهال ده تا منع ماده كند و تا ممكن است اين بازداشتن ماده ادامه يابد . سس صغير و آب پنير را باهم بخورد . اصلا و به هيچ وجه حركت نكند . پاها را باندپيچى كن و تند ببند . از پايين به بالا باندپيچى كن و از پاشنه تا زانو باندپيچى شود . بهتر آن است كه قبل از باندپيچى داروى گيرنده بر ساق پاها بمالند و آنگاه بپيچند . اگر پاهاى بيمار باندپيچى نشده باشد ، نبايد برخيزد و نبايد پياده راه برود . داروهايى كه بايد بر ساق پا مالند - بويژه وقتى كه وسيله رگ زدن خون سزاوار ريختن را از دست و از رگهاى ساق تخليه كرده‌اند - عبارتند از : 1 - خاكستر كلم و روغن زيتون كه ساييدهء ثمر گز بر آن پاشند . 2 - لوبيا گرگى در آب بپزد و بر ساقها بمالند و آبش را بر ساقها بپاشند . 3 - پشك بز ، آرد شنبليله ، بزر ترب و بزر ترتيزك آبى جزء داروهاى مناسب حال پاغر هستند . اگر معالجه با دارو مفيد فايده نبود ، بايد جراحى شود . دستور عمل چنين است : گوشت را بشكاف تا رگ داليه آشكار شود ، آن را طولى شق كن ! مواظب باش برش از پهنا يا به صورت اريبى نباشد كه رگ از دست فرار كند و سبب درد و آزار زياد شود . اگر از طول بريدى هر خونى كه در آن هست و هرچند كه ممكن است بيرون آيد بيرون آور و آنگاه تنظيفاتش را با همان دستور ، به حالت طولى انجام ده .