و پا را ببرند ؛ اگر بريدند ساق پا بسيار لاغر مىشود ؛ زيرا مصدر رزقش - كه لوله رگ غذارسان است - قطع شده است . اگر سبب دوالى خون سودائى باشد و براى معالجه رگ را ببرند و ماده را از ريزش به ساقها بازدارند ، ممكن است بيماريهاى سودائى و ماليخوليا رخ دهد . اگر خون پاك و بىآلايش در رگها سبب دوالى شده است ، مىتوانى رگ را بركنى و دور سازى و هيچ باكى از بيمارى ماليخوليا نيست . ممكن است احيانا خون داخل رگهاى ساق بگندد و در اين حالت قرحه بر ساق و پا سر بر مىآورد . فصل ششم پاغر ( داء الفيل ) در بيمارى پاغر پا و بقيهء اعضاى پا از حالت طبيعى بزرگتر و چاقتر مىشوند كه تقريبا همان حالت دوالى را دارد . اكثرا پاغر از خلط سودائى پديد آيد و گاهى ممكن است از خلط بلغمى پرمايه باشد . احتمال هم دارد كه از سببهاى به وجود آوردن دوالى رخ دهد و ممكن است خون خوب و بىآلايش سبب بيمارى شود ؛ كه اين خون به حد زياد و زيادتر از حالت طبيعى به سوى پاها آيد و پا تا اندازه‌اى از اين زياده خون تغذيه بكند ، كه در اين حالت اول خون سرخ‌رنگ است و بعدا سياه‌رنگ مىشود . - اين زياده خون چگونه آيد ؟ - رگ خون‌رسان بيش از حد پر شده و از اثر حرارت زياد ، اندام خون رسان ناتوان شده كه اين ناتوانى از اثر جذب خون به حد زياد و حرارت هيجان‌آور است كه در حركت كردن پيدا مىشود . همان حالتهايى كه براى دوالى ذكر كرديم و گفتيم انسان را براى ابتلا به دوالى آماده مىسازد ، در ايجاد پاغر نيز اثر بخشند . نشانيها هريك از حالات گوناگون پاغر را مىتوانى از رنگ خون و حالات پا بشناسى . اگر سبب خون سودائى باشد ، رويهء پا به خشكى مايل است و كمى حرارت دارد . اگر خون سرخ باشد از خون سياه سلامت‌تر است . اگر سبب خون مخلوط با مادهء خلط بلغمى باشد ، در لمس كردن ، پا و ساق پا نرم است . ممكن است خون سودائى به زودى زود سبب ترك بردگى و قرحه برآمدن در پا و ساق پا شود . اگر سبب مادهء خونى است ، اين را خوب مىدانى و مشخص است .