أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
415
قانون ( فارسى )
يك درهم . روغن سنبل رومى به اندازهء نياز . همه را درهم بسرش و بر كوژ پشت بگذار كه در علاج كوژى بادى بسيار مفيد است . اگر كوژى سببش ورم است ، بايد حساب ورمهاى بدخيم در رسيدن را كرد ؛ كه ديرتر از ورمهاى ديگر مىرسند و مىتركند . داروهايى را استعمال كن كه براى تحليل بردن ورم سخت ويژگى دارند . اينك دارويى گذاشتنى كه در علاج كوژى ناشى از مادهء رطوبى بسيار خوب است . نسخه : سوسن زرد و زنجفيل شامى را بكوب و همه را در افشرهء سرد بر آتش بپز و بر جاى كوژ شده بگذار ! داروى تركيبى گذاشتنى زير در علاج كوژى بادى و در علاج كوژى از مادهء رطوبى نافع است . نسخه : زنجفيل شامى ، ثمر سرو كوهى و سوسن زرد هر سه را در شراب بريز و بگذار بر آتش بجوشد تا از هم مىپاشند ؛ آنگاه مقل در آن حل كن تا پماد مانند مىشود و بر جاى كوژ شده بگذار ! اگر داروهاى تناولى ، گذاشتنى و غيره بهره ندادند ، به داغ گذارى متوسل شو كه سستى از بين برود و جاى بيمارى زده نيرو گيرد . فصل پنجم دوالى ( فراخى وريدهاى ساق و قدم ) منظور از دوالى حالتى است كه رگهاى هر دو ساق پا و پاها گشادتر از حالت طبيعى مىشوند و اين گشاد شدن از اثر جريان خون به سوى ساقها و پاها است كه اكثرا اين خونآلوده به مادهء خلط سودائى است و گاهى هم ممكن است خون صاف و بدون آلايش و بدون مادهء سودائى باشد ؛ و نيز ممكن است خون پرمايهء بلغمى باشد . هركدام از اين انواع خون باشد همراه تعفن نيست كه اگر مادهء عفونى همراه داشت پا و ساق به قرحه و ورم پليد مبتلا مىشدند . كسانى كه در مبتلا شدن به دوالى بيشتر آمادگى دارند عبارتند از : پيرمردان ، پيادههاى هميشه در سفر ، باربران و پادوهاى زيردست پادشاهان . بيمارى دوالى اكثرا بعد از بيماريهاى سخت و در كسانى كه گفتيم آمادگى مبتلا شدن به دوالى دارند ، پديد آيد . از اثر بيمارى سخت ، مادهء بيمارى دوالى به پا و ساق آنها مىريزد . در سرآغاز پيدايش دوالى روىآورهاى درد مفاصل كه در اولين مرحله باشد احساس مىشود . كسانى - كه از جملهء آنهايى كه نام برديم - هرگاه به بيمارى طحال مبتلا شوند ، اكثرا به دوالى بر مىخورند . اين حالت دوالى ممكن است علاجپذير نباشد و ممكن است رگ گشاد شده در ساق