أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

406

قانون ( فارسى )

و با شكم سبك جماع كنند . اين را بدان ! كه در علاج فتق دو مسئلهء مهم و حياتى هست . يكى جوش دادن پاره شده و دومى اينكه اگر به هم جوش دادن پاره شده ممكن نباشد ، كوشش كرد كه جاى پاره شده افزايش نيابد و درحالىكه هست بماند و آنچه پاره شده و سبب گشاده شدن گدار شده است خشك شود . اگر مايهء فتق ثرب يا روده است آن را به جاى خود برگردان و اگر آب جمع شده است آب را تحليل ببر ! اگر باد است باد را بپراكن و تحليل ببر و مادّه‌اى كه باد را كش مىدهد منع كن ! و اگر تحليل نرفت كوشش كن كه بيرونش برانى . در جوش دادن پاره شده يا نگهدارى در حالتى كه هست ( نگذارى بيشتر شود ) ، نياز به داروهاى نيروبخش ، چسبان كه گيرندگى داشته باشند دارى . تا پاره شده كمتر باشد جوش دادن آسانتر است و ممكن است در اين علاج داغ گذارى به كار آيد . خشكانيدن مايهء رطوبى فتقى ، داروهاى تحليل برندهء رطوبت مىخواهد كه آن هم ممكن است به داغ‌گذارى نياز داشته باشد . همچنين برگرداندن پايين آمده بايد به وسيلهء بستن و باندپيچى صورت گيرد . اگر آب در خايه جمع شده است ، در تحليل بردنش داروهاى گذاشتنى علاج استسقا و شبيه آنها را استعمال كن ! به وسيلهء پاكسازى و رژيم غذائى مناسب حال ، مادهء رطوبى جمع شده را منع كرده و آنچه را كه جمع شده است توسط داروهاى بسيار عرق‌آور بيرون ران يا به وسيلهء جراحى خارج كن ! در صورتى كه فتق روده و ثرب باشد ، اگر تشخيص دادى كه فتق روده و ثرب به كيسه خايه درآمده است ، ممكن است بتوانى آن را برگردانى ؛ هرچند به نسبت حالتى كه فتق در بالائيها روى داده باشد ، كه به وسيلهء بر پشت خوابيدن بيمار و وسيلهء فشار دست مىتوان آن را برگرداند ، در اينجا كار برگرداندن دشوارتر است . اگر فتق رو به افزايش بود ، كوشش كن جاى گشاد شده را بخشكانى و پاره شده را به هم آرى و كارى كنى كه به هم جوش بخورد . اگر كار برگرداندن با مشكل روبرو شد ، بيمار را در آب گرم بنشان و داروى نرم‌كننده بر جاى فتق بگذار ! و يا پارچه‌اى گرم همراه داروى نرم‌كننده بر فتق ببند تا برمىگردد ؛ آنگاه داروى لازم حال بر آن بگذار و ببند . مدت سه روز بر پشت بخوابد و برنخيزد . براى بستن بعد از به هم آوردن دو طرف پاره شده ، بالشتك چهارگوش بر جاى فتق بگذار و ببند . بالشتك چنان باشد كه هر دو طرف پاره شده را دربرگيرد . ممكن است نياز باشد كه در حالت به هم آوردن و بستن ، داغ بر جاى فتق بگذارى كه دو طرف را به هم جوش دهد . بالشتك مدور و كروى مگذار كه پاره شده را وسعت مىدهد . براى به هم جوش دادن پاره شده به بالشتك پهن بزرگ نياز مبرم هست . به هيچ وجه نبايد در چنين حالتى از فتق ، نشتر به كار برى .