أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

407

قانون ( فارسى )

داروهاى مفيد در علاج فتق عبارتند از : سنجرينا ، ثمر سرو در آب بجوشد و سنجرينا در آن حل گردد و داروى زيره‌اى ؛ كه اينها تناولى بودند . داروهاى گذاشتنى هم هستند كه هرگاه هر دو لبهء پاره شده را به هم آوردى و خايه‌ها را به سوى بالا كشيدى و هرچه پايين آمده بود برگرداندى ، آنگاه دارو بر جاى بهم آمده بگذار ! داروهاى گذاشتنى در اين حالت عبارتند از : ثمر سرو كوهى ، ثمر سرو ، برگ سرو كه اين سه دارو آزمايش شده‌اند و از هر دارويى در اين مورد بهترند . مقل ، كتيرا ، صمغ عربى ، سريش ماهى ، سريش پوست ، سريش مويزك عسلى ، دنبلان خشك ( قارچ ماننديست كه از زير خاك بيرون آيد ) ، گوشت خرچنگ ، گل محمدى همراه كاسبرگ ، هرچه گيرنده است ، مصطكى ، آس خشكيده . ماش پوست كنده ، مركب نوشتن ، برگ فيلزهرهء مكّى ، شب ( زاج بلورى ) ، سماق ، ثمر گز ، گل مغره ، لوفا ، الواى سمنگانى و مرّ . اين داروى تركيبى نيز مجرب و خوب است . نسخه : اندران ، كندر ، الواى سمنگانى و مويزك عسلى از هريك به وزن سه درهم . مقل كبود دو درهم . اقاقيا و انزروت هريك به وزن يك درهم . همه را در هاون بكوب و از اول شب سركه بر آن بپاش تا تر مىشود ؛ فرداى آن شب آن را با كمى ثمر سرو بكوب و بساى و پنبه در آن خوب بيالاى و بر جاى بهم آورده بگذار و ببند . داروى سبكتر از داروى فوق را در زير مىآوريم . نسخه : مصطكى ، انزروت و كندر هريك يك جزء . نوعى از سريش را در نبيذ مويز حل كن و اين سه دارو را در آن بسرش . و بر كاغذى بمال و بر جاى بهم آمده بگذار و ببند ! همچنين الوا ، كندر و سريش را باهم بر جاى بهم آورده بگذار و ببند ! نسخهء ديگر : ثمر درخت سرو ، كندر ، اقاقيا ، گلنار ، انزروت ، خون سياوشان ، مرّ ، صمغ فيلزهره و ثمر سرو كوهى از هريك يك جزء متساوى . همه را بكوب و خوب بساى تا گرد مانند و نرم مىشوند . سپس با صمغ عربى درهم بسرش و بر بيضه يا بر هر جايى كه فتق دارد بچسبان و بگذار تا خودش مىافتد . داروى تركيبى خوب ديگر كه فتق بچه‌ها را نيز بهم مىآورد و جوش مىدهد در ذيل آيد . نسخه : پوست انار به وزن ده درهم . مازوى كال به وزن پنج درهم . اين پانزده درهم دارو را در سى و پنج مثقال شراب گس‌مزه بريز و بر آتش بگذار تا خوب مىپزد ؛ آنگاه رودهء فروهشته را به جاى اوّل خود