فصل چهارم قرحه و تعفن زهدان سابقا در اين‌باره راهنمائىهايى كردم و متوجه شدى كه سبب پيدايش قرحه در زهدان ، يا داخلى است كه مادهء سيلانى گرم خراجهاى چركين به بار آورد و يا سبب خارجى است ، از قبيل ضربت خوردن بدن ، صدمه ديدن ، يا از اثر بچه آوردن و غيره است يا از اثر داروى برداشتنى زهدان زخمى شده و زخم چركين شده است و يا از ابزار جراحى زخمىشده و زخم چركين پيدا شده است . ممكن است سبب هرچه باشد ، تعفن و گنديدگى همراه داشته باشد . قرحه‌اى كه در زهدان پديد آيد چندين احتمال دارد : 1 - قرحه همراه چرك و كثافت است . 2 - چرك و كثافتى در قرحه نيست و پاك از آلايش است . 3 - ممكن است قرحه در زهدان ژرفارو بوده و ريشه دوانيده باشد . 4 - ممكن است از رويه تجاوز نكرده و سطحى باشد . 5 - امكان دارد كه خورگى همراه قرحه باشد و ممكن است خورگى نداشته باشد . 6 - ممكن است قرحه سبب ورم شده باشد و ممكن است ورمى به بار نياورده باشد . نشانيها - چگونه بدانيم كه در زهدان قرحه پديد آمده است ؟ - اگر قرحه بر دهانهء زهدان باشد ، يا نزديك به دهانهء زهدان باشد ، چند نشانى دارد : 1 - احساس درد ، كه زن قرحه زده در دهانه و اطراف دهانهء زهدان احساس درد مىكند . 2 - ريم و چرك و مايعات بدبو در اشكال مختلف قرحه را دست نشان مىكنند . 3 - بيمار از داروهاى سستىبخش آزار بيند و از داروهاى گيرنده بهره‌ور است . اگر قرحه از چرك پاك باشد ، ماده‌اى كه از زهدان به بيرون مىتراود تمايل به پرمايگى و سفيدرنگى و نرمى و صافى دارد ، بدبو نيست ، درد گزشى ندارد و دردى كه دارد شديد نيست . اگر قرحهء چركين و پركثافت باشد ، نشانيش مايعات تراوشى و چرك خونالود است و اگر چركين و كثيف و تعفنى است ، مادهء تراويده به آبى كه گوشت در آن شسته‌اند شبيه است و از ناپاكى و آلودگى بوى بد مىدهد . اگر قرحه خوره‌اى باشد ، تراويده از زهدان سياهرنگ است ، درد زياد و شديد است و احساس تپش هست . اگر قرحه همراه ورم است گواهش حالت تب گرفتگى ، لرزش و چندش است و نشانيهاى ورم زهدان - كه تعفنى و خوره‌اى باشد - معلوم مىشود كه آنها را بعدا ذكر خواهيم كرد . تعفن زهدان خود حالت تعفن زهدان يكى از شعبات قرحهء زهدان است ، و چندين سبب احتمالى دارد :