أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
359
قانون ( فارسى )
اسهال دادن ، مادهء آبى را بيرون داد . داروهاى ادرارآور و داروهايى كه تن را به عرق كردن وا مىدارند به بيمار بده ؛ كه آبپز بر باله و كرفس و روناس و امثال آنها در اين زمينه مفيدند . بار اوّل اسهال شود ، دفعهء ديگر حالت اسهالى كمتر و آهستهتر باشد . عرق كند ، بدنش را اوّل با دستمال نرم و بعدا با دستمال زبر ماساژ دهند . عسلاب بر بدنش مالند ، ( بر پستانش مالند - نسخه . ) داروهاى گذاشتنى علاج بيماران استسقايى را به كار برند . ممكن است قى كردن مواد برآورده - كه زياد باشد - بهرهرسان واقع شود . روىهمرفته بايد همهء علاج متوجه خشكانيدن و پرمايه كردن خون باشد . اگر سبب نزيف خون از قرحهاى است كه در زهدان پيدا شده ، داروى زير را استعمال كنند : نسخه : گلنار ، مردار سنگ ، موم و روغن گل را درهم بسرشند و بردارند . تنظيم حيض گاهى ممكن است خون حيض از نوبت طبيعى تأخير كند و ممكن است از نوبت طبيعى سبقت جويد . امكان دارد از اندازهء طبيعى بيشتر باشد و ممكن است از حدّ طبيعى كمتر آيد و غيره و غيره . بسيارى از طبيبان به علاج ترتيب و تنظيم خون حيض و نوبتهايش باب ويژهاى اختصاص دادهاند و گويند : « در تنظيم حيض و جارى شدنش به اندازهء طبيعى و در سر وقت طبيعى به داروهاى پاكساز ، داروهاى گيرنده و داروهاى نيروبخش نياز است . داروى علاجى بايد طورى باشد كه حيض را در سر وقت طبيعى جريان دهد . به تأخير نيفتد و نابسامانى در حركت كردنش رخ ندهد و در عين حال زهدان پاكسازى و تقويت شود ، كه ديگر مواد ناپسند و ريختنى را كه از خارج آيند و مورد نياز نيستند در خود نپذيرد » همان اطباء داروهايى را نام بردهاند كه در اين زمينه مفيدند و عبارتند از : نسخه : ثمر سرو كوهى به وزن ده درهم ، بزر نعناع به وزن يك درهم ، بزر رازيانه به وزن دو درهم . همه را در يك ديك ريزند و به وزن يكصد و هشتاد مثقال شراب ناب و سره بر آن اضافه كنند و بر آتش بجوشد تا نصف آن باقى مىماند ؛ آنگاه انزروت و صمغ فيلزهره از هريك به وزن دو درهم ، روغن گاوى و عسل از هريك به وزن چهار مثقال ، در آن شراب باقيمانده مخلوط كنند و بهم بزنند و ناشتا چهار مثقال بخورند و غذا را تا عصر به تأخير اندازند و سه روز بر اين رژيم دارويى دوام كنند . من مىگويم حقيقتا اين دارو - كه ايشان سفارش فرمودهاند - در اكثر اوقات و حالات مفيد است ، امّا عقيده دارم ممكن است بهم خوردن ترتيب خون حيض از سببهاى ديگر ناشى باشد كه تنها علاج گيرنده مىخواهد و تو از آنچه كه تا به حال ياد گرفتهاى اينها را مىدانى .