أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

358

قانون ( فارسى )

نسخهء دارويى تركيبى كه ما ساخته‌ايم و آزموده است : بزر خرفه ، كهربا ؛ صمغ عربى ، كتيرا ، سوختهء پوست تخم‌مرغ و سوختهء كاغذ از هريك به وزن دو درهم ، سوختهء استخوان و كتيرا از هريك به وزن سه درهم . همه را درهم مخلوط كنند و سه درهم از آن با ربّ به تناول شود . داروى تركيبى زير در علاج خوره و قرحهء زهدان و در بند آوردن خون نزيف زهدان فرزجه شود كه بسيار خوب است . نسخه : سفال تنور ، افشرهء شنگ و اقاقيا . همه را در آب مازوى كال بسرشند و فرزجه سازند و بردارند . نسخهء ديگر : مازوى كال ، گلنار ، نشاسته ، افيون ، زاج بلورى ( شب ) ، راوند چينى ، گل محمدى ، ثمر آس سبز ، سماق ، افشرهء شنگ ، هسته‌هاى داخل غوره ، سوختهء كاغذ ، صندل سفيد ، پوست كندر ، گل مهر زده ، چشم انار ، سنگ شادنه ، سفال تازه ساخته و كشنيز خشك . همه را درهم مخلوط كنند و به وزن چهار درهم از آن را در داخل پشمى كه در آب آس خيس شده است ، در فرج جا دهند و تمام شب در فرج نگه دارند و تا فرداى آن شب بيرون نياورند . اگر سوخته كاغذ حذف شود ، از ساير داروها قرص سازند و به وزن يك مثقال از آن را با آب بارهنگ تناول كنند ، مفيد است . نسخهء ديگر : گلنار ، چرك و زنگ سيخ كباب آهنى ، سوختهء كاغذ ، شب ، زاج ، زيرهء خيس شده در سركه ، گل ارمنى ، رب خرنوب مصرى ( اكسيد مس - نسخه . ) همه را با آب بيد و كشنيز سبز بسرشند و فرزجه سازند و تمام شب در فرج نگهدارند . براى بند آوردن نزيف خون ، در آبزن نشستن نيز يكى از علاجها است . آب آبزن بايد آب‌پز داروهاى زير باشد : آب‌پز پونه و برگ و ريشهء پونه كه با آب آس بپزد . گل همراه كاسبرگ ، پوست انار ، خرنوب بيابانى ، گلنار ، گياه شنگ ، مازوى سبز ، شاخه‌هاى درخت گز يا ثمر درخت گز . ماليدنيها و پاشيدنيها در علاج نزيف خون و بند آوردن آن گچ بر ناف بمالند و اطراف زهدان را با روغنهاى بسيار گيرنده بيندايند . بگذار بعد از ذكر علاج بند آوردن خون نزيف يا نزيف خون از زهدان ، به پيامدهاى ساير سببها برگرديم . گوييم : اگر سبب بيرون جهيدن خون از آبكى بودن و كم‌مايگى آن است ، بايد به وسيلهء ( 1 ) - اين نسخهء تركيبى در قانون چاپ تهران از قلم افتاده و در نسخهء آتى نوعى نابسامانى دارد - م .