أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

334

قانون ( فارسى )

1 - چوبك رختشوئى در آب بپزد ، آب را در آبزن بريز و زائو در آن نشيند ، به اين ترتيب مشيمه به بيرون راه مىيابد . 2 - مرهم زيرهء كرمانى را در زهدان زائو قرار دهند مشيمه را متعفن مىكند و بيرونش مىدهد و هرگاه مشيمه بيرون آمد روغن گل و امثال آن را به زهدان بفرست . 3 - خطمى خرد شده و سائيده را با گلاب قاطى كن و به هم زن ! زائو بنوشد مشيمه بيرون مىآيد . 4 - كمى چلغوز باز شكارى در آب حل شود و زائو بخورد يا از چلغوز باز شكارى فرزجه سازند و بردارند مشيمه بيرون آيد . 5 - داروهاى ذكر شده براى بچه انداختن اعم از تناولىها ، فرزجه‌ها و بخوريها همگى در بيرون دادن مشيمه كارا هستند . 6 - بخور خربق سفيد مشيمه را بيرون مىآورد . 7 - بخور چلغوز كبوتر بسيار خوب است . 8 - بخور زراوند در بيرون دادن مشيمه داروى خوبى است . - يكى از طبيبان پيشينه ماما را سفارش مىدهد كه دستمالى بر دست پيچد و دست در زهدان فرو برد و مشيمه را بگيرد و بيرون آورد كه در حقيقت علاجى است بسيار درد آور . اگر مشيمه به زودى بيرون نيامد و در زهدان ماند ، در زهدان متعفن مىشود و بعد از چند روزى حتما بيرون مىآيد . اما در اين مدّت تا بيرون مىآيد بخارهاى بدجنس از اين مادهء متعفن شده بر مىخيزد و به سوى قلب و مغز و معدهء زائو بالا مىروند و زائو را با احوالى بسيار بد و ناهنجار روبرو مىسازد . پس بايد در اين حالت به داد زائو رسيد و وسيلهء بخوريهاى خوش‌بو ، تناول شربت سوسن و داروى مشك آزار رسانى مشيمهء متعفن شده را خنثى كرد . داروهائى مناسب و خوشبوى و سازگار با قلب و معده را بايد به كار برى ، تناول شوند يا از خارج بمالند . يكى از حكما كه نامش لاوبيدوس ( لاويبدوس - نسخه . ) است دربارهء بيرون آوردن مشيمه چيزهايى فرموده است كه ما آن را چنان كه خودش گفته نقل مىكنيم . مىفرمايد : « اگر بچه بيرون آمد و مشيمه در زهدان ماند ولى دهانهء زهدان باز است و مشيمه آزاد شده ، حتما پيچ خورده و مثل توپ بازى شده و به طرفى از زهدان چسبيده است ، كه آسان مىتوان آن را بيرون آورد . بايد طبيب يا ماما دست چپش را با روغن چرب كند و در زهدان فرو برد و دستش به ژرفاى زهدان برسد و به جستجو بپردازد تا دستش به مشيمه مىرسد - كه به ته زهدان خود را چسبانيده است - آن را بكشد . اما نه درست در برابر دهانه زهدان ، زيرا بيم آن داريم كه سبب برگشتگى زهدان شود . بايد اول همين‌كه مشيمه را به دست آورد ، در كمال آهستگى آن را به راست و به چپ حركت دهد . بعد از آن كشيدن را افزايش دهد ؛ كه در اين حالت از چسبيدگى رهايى يابد و بيرون مىآيد » . اين بود نص كلام حكيم لاوبيدوس . اگر دهانهء زهدان برهم آمده و راه را بر خروج مشيمه بسته است ، علاجهايى را كه براى باز كردن دهانهء زهدان ذكر كرده‌ايم استعمال كن ! اگر دهانهء زهدان برهم آمده است و زائو داراى نيروى كافى است ، داروهايى را به كار بر كه