أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
319
قانون ( فارسى )
پيادهروى براى اشتها برانگيختن مفيد است و از دل بهم آمدن جلوگيرى مىكند و حالت قى كردن زياد را باز مىدارد . داروهايى را استعمال كند كه اشتها را باز مىگردانند و آن را تقويت مىكنند . داروهايى هم كه گيرندگى و حرارت لطيف مىبخشند خوبند ؛ مثلا : گياه هفت بند را با شبت بپزند و بخورند . آب آبپزش را بخورند . قبل از غذا و بعد از غذا كمى زراوند بخورند . و داروهاى گذاشتنى را به كار برند . داروهاى شناخته شده را كه تقويت معده مىكنند ، بر معده گذارند خوب است . مانند : داروى گذاشتنى كه از به و خرماى قسب و نى نهاوندى و سنبل و شراب ريحانى كهنه سازند بر معده بگذارند . و اگر بزر كرفس و رازيانهء شامى و رازيانه در داروى گذاشتنى ذكر شده وارد باشند خوب است و بويژه اگر حالت بادكردگى و احساس درد در معده باشد بهتر است كه اينها نيز در داروى گذاشتنى باشند . اما اگر حالت بىاشتهايى زياد ، از حدّ تجاوز كرده باشد ، بايد معده را تخليه و پاكسازى كنند و براى اين تخليه گلنگبينى بخورند كه گل محمدى ايرانى در آن وارد است . بعد از تخليه ، ترشمزههاى مناسب بخورند . رب غوره و شربت غوره كه با عسل سازند يا با شراب باشد بخورند بسيار خوب است و براى جنين نيز سازگار است . اگر زن باردار آرزوى گل خوردن دارد ، نشاستهء خشك و چيزهاى تندمزه از قبيل خردل و امثال خردل بخورد كه اين داروهاى تندمزه خلط بدجنس را از ميان مىبرند و اشتها را باز مىكنند و بهترين علاج اصلاح اشتهاى باردار هستند . اگر آرزوى خوردن پنير كردند ، پنير تازه را بر منقل بريان كنند تا آبش خشك مىشود سپس بخورند . البته اگر پنير تر و تازه را بر منقل بريان كنند بهتر از پنير خشك تندمزه است . پنير تر كمتر مادهء بىمصرف دارد امّا پنير خشك در باز كردن اشتها كاراتر است . اگر احساس درد و بادكردگى معده مىكنند ، گوارشى تركيبى زير را بخورند . نسخه : زيرهء كرمانى كه در سركه ريزند و يك شبانهروز در سركه بخيسد و بعدا بيرون آورند و بو دهند يك جزء ، كندر و مرزهء ايرانى از هريك يك جزء ، گند بيدستر يك سوم جزء . همه را گرد دارويى كنند و هر بار از نيم مثقال يا يك مثقال تناول كنند . و اگر همين داروها را باهم در شربت شكر بسرشند بيشتر از يك مثقال بخورند . اگر زن باردار وقت غذا خوردن قى مىكند ، بهتر آن است كه بعد از غذا چيزهايى بخورد كه گسمزهاند و بوى خوش دارند ؛ از قبيل : به برشتهء كفيده و اگر قطعههاى كوچك از عود هندى را در به فرو كنند و سپس بريان شود و بخورند بهتر است . بايد مداوم هر دو دست و پا را بچلانند . داروهاى مناسب حال را بر معده بگذارند ، كه آنها را مىشناسى . دانه انار و برگ نعناع را باهم در دهان نگهدارند . اگر گاهگاهى شراب سيكى همراه گل ارمنى را بليسند ، دل به هم آمدن فروكش مىكند .