ب - مادهء تخم بارآور مدتى زياد بيكار بوده و از بيكارى در جاى خود ترشيده است و توان جنين‌سازى را از دست داده است ، يا رطوبتش بيشتر از اندازهء طبيعى و يا خشك‌تر از حدّ لازم است ؛ كه سبب اين كم و بيشى رطوبت و خشك‌مزاجى تخم بارآور غذاهاى ناسازگار با بدن است كه ترشمزه‌ها هم همين كار را مىكنند و آب پشت را سرد مىگردانند و مىخشكانند . ممكن است نوعى سوء مزاج بر تخم بارآور روىآور باشد كه مانع بچه‌دار بودن نشود امّا بعدا اشكال در بيرون آمدن بچه را با خود داشته باشد . ممكن است سوء مزاج منى از نوعى باشد كه غذاى بچه را در زهدان تباه گرداند . ممكن است تخم نرينه با تخم مادينه در تأثيرگذارى براى تكوين جنين باهم موافق و سازگار نباشند . نوعيت تخم يكى نباشد ، تخم نرينه آمادهء جنين سازى است امّا تخم مادينه در اين كار خير با او موافق نيست و به همكارى لازم تن در نمىدهد . يا بالعكس تخم مادينه آماده و مهياى پذيرش مادهء بارآور است امّا تخم نرينه مزاجش با مزاج آن نمىگنجد و شايد علّت اين ناسازگارى دو آب پشت در نرينه و مادينه - كه آمادهء همكارى باهم نيستند - از سوء مزاج باشد كه براى هر دو رخ داده است و هيچ‌كدام نمىتوانند مزاج همكارشان را اصلاح كنند ، بلكه وقتى كه نزديك مىشوند و آميزش صورت مىگيرد ، سوء مزاج از بد بدتر مىشود ؛ كه اگر در چنين حالتى هريك از مرد و زن جفت ديگرى را برگزينند كه با آنها سازگارى داشته باشد ، بارآور و باردار مىشوند . در حالات ويژه‌اى تخم بهرهء بارآورى ندارد . اين حالات از قرار زيرند : 1 - تخم نرينه‌اى كه هنوز به حدّ رشد نرسيده است . 2 - آب پشت انسان هميشه مست و شرابخواره . 3 - انسان لت انبان پرخور و شره در خوراك . 4 - آب پشت پيران و سالخوردگان . 5 - تخماب كسى كه در جماع كردن زياده‌روى مىكند . 6 - كسى كه بدن ناسالم دارد ؛ زيرا آب پشت از همهء اندامان بدن مىچكد . چنان كه بقراط مىفرمايد : « تخمهء تندرستان درست است و تخمهء بيماران بيمار است » . اين حالات از بارورى افتادن آب پشت - كه ذكر كرديم - شايد هر دو نوع آب پشت نرينه و مادينه را شامل باشد . گويند : مردى كه با دختر هنوز بالغ نشده جماع كند ، تخمش بارآور نمىشود و سر به تباهى مىكشد ، كه اين حالت را بايد از ويژگيهاى زهدان به شمار آورد . اگر سبب نازائى در خود زهدان باشد ، چند حالت احتمالى دارد : 1 - سوءمزاجى است كه تخم داخل زهدان را فاسد مىكند و از كار مىاندازد ، كه اكثرا حالت سرمايى است و تخم يخ مىبندد . مثلا اگر زن يا مرد آب بسيار سرد بنوشند ، ممكن است جنين تكوين نيابد . و نيز ممكن است تأثير سردى ، حالت خون حيض را دگرگون كند . احتمال دارد كه از اثر سردى ، سوراخهاى ريز خون حيض ريزنده بسيار تنگ شوند و غذاى كافى به جنين نرسد .