أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
295
قانون ( فارسى )
مىآيد و جاى تنگ و تنگ روزى و نفس تنگى را براى هميشه ترك مىكند و پا به دنيا مىگذارد ؛ در اين زمان كه تازه به دنيا آمده است ياد نگرفته است كه بخوابد و از خواب بيدار شود . اگر توانست ياد بگيرد كه بخوابد و از خواب بيدار شود ، بعد از عمر چهل روزه مىخندد . فصل سوم زهدان و بيماريهايش ممكن است بيماريهاى گوناگون بر زهدان روى آورند . بيماريهاى مزاجى از انواع سوء مزاج ، بيماريهاى ابزارى ، بيماريهاى مزاجى و ابزارى باهم ، بيماريهاى مربوط به باردارى مانند : باردار نشدن ، باردار شدن و بچه انداختن ، به زحمت زاييدن و با اشكال روبرو شدن ، در شكم مادر مردن جنين و بيماريهاى مربوط به حيض مانند : قطع خون حيض يا كمتر از اندازهء طبيعى بودن آن ، به دو ناپسند بودن خون حيض ، به هم خوردن برنامه و نظم قاعدگى و بيش از اندازهء طبيعى بودن خون حيض . بيمارى زهدان ممكن است ويژه به زهدان باشد و ممكن است بيمارى اشتراكى با ديگر اندامان باشد ، اندامى ديگر بيمار است و زهدان را نيز مبتلا كرده است يا اينكه بيمارى زهدان به اندام ديگر سرايت كرده است ؛ چنان كه در بيمارى خفگى زهدان رخ مىدهد . اگر زهدان با بيماريهاى زياد دست به گريبان شود ، كبد را نيز به ناتوانى مىكشاند و براى پذيرش بيمارى استسقا آمادگى پيدا مىكند . نشانيها اگر دهانهء زهدان مزاج گرم دارد ، از اين نشانيها مىتوان آن را تشخيص داد : 1 - بدن نيز گرم است . 2 - خون حيض اندك است . 3 - رنگ خون حيض گواهى صادق است و بويژه اگر دارندهء زهدان پارچهاى كتانى سفيد را يك شب بردارد و فردا بيرون آورد و در سايه خشك كند و معاينه شود ، به اين ترتيب كه : اگر سرخ يا زرد است دلالت بر حرارت و صفرا مىكند يا دليل وجود خون است . اگر پارچهء كتانى سياه رنگ يا سفيد رنگ است ، غير اين حالات نامبرده را حدس بزن ! اگر سياهرنگ و خشك بدبو بود ، دليل بر حرارت است و در غير اين صورت دليل بر سردمزاجى است . 4 - گاهى ممكن است به درد آمدن اطراف كبد ، طبيب را بر حرارت مزاج زهدان راهنمائى كند . 5 - ممكن است از اثر حرارت مزاج زهدان ، خراج و قرحه در زهدان پيدا شود . 6 - هر دو لب بيمار خشكند . 7 - موى زياد بر زهار روييده است .