أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
269
قانون ( فارسى )
نشانيها اگر سبب درد بيضه و ذكر سوء مزاج باشد علامتش اين است كه كشيده شدنى در ميان نيست و تو مىتوانى سوء مزاج گرم و سرد را تشخيص دهى ! اگر در لمس كردن ، گرم التهابى باشد ، معلوم است كه سوء مزاج گرم سبب به درد آوردن اندام شده است . اگر سبب سوء مزاج سرد باشد ، اندام تقريبا سرد مىشود و درد كم است . اگر سبب باد باشد ، كشيدگى در اندام دردمند شدّت مىيابد و درد منتقل مىشود . و اگرنه از سوء مزاج است و نه از باد ، بههرحال هر حالتى علامت خود را با خود دارد . علاج از آنچه دربارهء علاج ورمها گفتهايم بر تو آشكار است كه علاج سوء مزاج گرم را با داروهاى سردىبخش و علاج سوء مزاج سرد را با داروهاى گرمىبخش و گرممزاج انجام دهى و داروهاى تحليل برندهء باد را نيز مىشناسى ! هرگاه درد ناشى از سردى بسيار شدت يافت ، علاجش روغن كرچكى است كه شير گياه شير سگ در آن حل شده باشد . اگر گرمى التهابى و درد سوزنده شدت يافت ، علاجش افشرههاى سردمزاج مخلوط با شوكران و افيون است . اگر از اثر ضربت خوردن يا بر زمين افتادن ، بيضه و ذكر به درد آمده باشند ، علاجش به قرار زير است : 1 - اوّل بايد بيمار را رگ بزنى . 2 - سپس داروهاى سردىبخش بازدارندهء درد را بر اندام دردمند بگذارى . امّا دقت كن ! كه دارو بسيار گيرنده نباشد ، بلكه تا اندازهاى نيروى نرمى بخشيدن در آن باشد ، مانند : بنفشه ، نيلوفر ، كدو و امثال آنها . 3 - بعد از آن لعاب خطمى و لعاب بابونه و امثال آنها را استعمال كن ! صمغ صنوبر و مرّ را با آب سرد بر اندام دردمند بمالى يا بپاشى خوب است . بزر كتان ، سقز درخت بنه و روغن حيوانى هريك يك جزء . درهم قاطى كن و بسرش و بر اندام دردمند بگذار و بر آن بمال ! فصل ششم بزرگ شدن بيضهها گاهى رخ مىدهد كه بيضههاى كسى بزرگ و بزرگتر از حالت طبيعى مىشوند . اين بزرگ شدن ورم و آماس كردن نيست بلكه بيضهها چاق مىشوند و نموّ مىكنند و داستان همان داستان پستان