أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
217
قانون ( فارسى )
گفتار اوّل اندامان تناسلى بهطور همگانى و غريزهء جنسى فصل اوّل تشريح بيضه و آوند منى چنان كه مىدانى بيضهها دو اندام رئيسى هستند كه منى در آنها توليد مىشود . - اين منى ( آب پشت ) از كجا مىآيد ؟ - مادهء رطوبى از راه رگها به سوى خايهها سرازير مىشوند ، اين مادهء رطوبى مثل اينكه زائدهء غذاى هضم شدهء در درجه چهارم است كه در سراسر بدن به وجود مىآيد و اين مادهء رطوبى پختهترين و لطيفترين نوع خون است . هنگامى كه مادهء خونى بسيار لطيف و كاملا پخته و رسيده رو به سوى خايهها سرازير مىشود ، در لوله رگهاى مجرا با روان زندگى درهم مىآميزد و بهم زده مىشود . رگهايى كه خون مادهء منى را به خايهها مىرسانند عبارتند از : رگهاى جهنده و ناجهنده ، كه از رگهاى رئيسى جهنده و ناجهنده منشعب شدهاند و داراى پيچ و خمهاى زيادى هستند و شعبههايى را از خود جدا ساختهاند و به اندازهاى درهم آميخته و داراى پيچ و خم هستند كه اگر فرض كنيم رگى از آنها را ببرى ، مثل اين است كه رگهاى بسيارى را بريدهاى ؛ زيرا دهانههاى بسيار در شماره پيدا مىشوند . از راه اين رگهاى جهنده و ناجهنده مادهء خون لطيف و پخته - كه با روان بهم زده شده است - به آوند منى مىريزد - كه آوند منى را بعدا شرح خواهيم داد - آوند منى به آلت تناسلى ( ذكر ) پيوسته است . آوند ، منى را به ذكر تحويل مىدهد و از راه ذكر به زهدان زن مىريزد . دهانهء زهدان باز مىشود و آن را در بر مىگيرد و اگر زن و مرد هر دو باهم آب پشتشان بيرون جهد ، زهدان به شدت آب پشت مرد را جذب مىكند . بيضهها هر دو ميان تهى هستند و گوهر بيضه از اندامى غدهاى سپيدگوشت است و شباهت زيادى به گوشت پستان چاق زن دارد . خونى را كه بيضهها دريافت مىكنند ، هم شكل خود مىسازند و خون لطيف به رنگ سپيد در مىآيد . در آماده شدن مادهء خونى لطيف براى تبديل به مادهء منى سپيدرنگ ، عواملى دخالت دارند كه از اين قرارند : چنان كه اشاره كرديم ، مادهء هوائى روان در داخل رگهاى خون به خايهرسان با خون در مىآميزد و به هم زده مىشوند . جايى كه روان با ماده به هم مىآميزد در صفاق بزرگتر است و در جايى است كه بر