اگر بيمارى ديانيطس از اثر سرما باشد - كه ما اين حالت را نديده‌ايم - حتما تشنگى همراه دارد . برخى از دانشمندان پيشينه علاج اين حالت از بيمارى ديانيطس را - كه از اثر سرما باشد - چنين فرموده‌اند ، بايد به لطف با بيمار مدارا كرد و چيزهاى لطيف به او داد كه بخورد و تشنگىاش را فرو نشاند ، بعد از آن وسيلهء مايه حقنه‌هاى نرم و نرمىبخش چندين بار او را حقنه كرد . بعد از حقنه سيزده عدد حب الوا - كه هر حب به اندازهء يك نخود باشد - بخورد تا اسهال شود . سه روز بيمار استراحت كند ، روز چهارم باز حقنه و اسهال از سرگرفته شود . سپس بيمار را بعد از غذا خوردن وسيلهء ترب و شبيه آن به قى كردن وادار كرد . بعد از آن بايد كوشش كرد كه بدن بيمار گرم شود . بادكش گذاشتن ، باندپيچى دارويى كردن ، بخور به عمل آوردن را تا آنجا كه امكان داشته باشد در گرم كردن بدن به عمل آيد و بويژه دست و پاهاى بيمار بايد گرم شوند . ممكن است براى اين منظور به داروهاى سرخ گرداننده ( خون به سوى پوست كشنده ) نياز باشد . آنگاه بايد چند روزى به بيمار استراحت داد و سپس به اعتدال و نه زياد و به شدّت سواركارى كند . بدنش را ماساژ دهند امّا نه به شدت . بويژه دست و پاهايش را ماساژ دهند و وادارش كنند كه به حمّام گرم برود و شراب ريحانى بنوشد . فصل يازدهم بول زياد سبب زياد بولى چند جهت دارد كه به قرار زيرند : 1 - ممكن است هماهنگى و شباهت به ديانيطس داشته باشد ، امّا نه آن حالت ديانيطس كه فقط بيمار تشنه شود و لاغير ؛ از آن نوع ديانيطس باشد كه بيمار تشنه است و سيراب نمىشود و هرگاه آب نوشيد آب به همان حالت و بدون تغيير از پايين بيرون ريزد . 2 - ممكن است بيمارى كه بولش زياد است چندان تشنه نشود كه بشود آن را به حساب آورد ؛ امّا سوزش و تندى بول باشد ؛ در چنين حالتى سبب تندمزاجى بول شايد قرحه است ، كه قبلا شرح داديم و فهميدى ! 3 - اگر سوزش و تندمزاجى بول نباشد و تشنگى به آن اندازه نباشد كه بيمار هيچ‌وقت سيراب نشود ، بدان كه سبب همان سبب روان بولى است كه سرما باشد . و در حالتى كه سرما در كار باشد و تأثير بر ابزار بول بگذارد ، از آنكه شكم را يبوست مىدهد و اندرون را گرمى مىبخشد بول زياد است . هركسى زياد مدفوع كند و مدفوعش تند و غليظ نباشد بولش كم است ، و هركسى شكمش قبض و مدفوعش خشك باشد بولش زياد است ؛ كه سابقا سبب اين حالت را ياد گرفته‌اى و علاج همهء آنها را شرح داده‌ايم . در اينجا نيز چند علاجى را دربارهء آنكه از اثر سرما رخ مىدهد شرح خواهيم داد و مىگوييم : داروهاى برانگيزندهء غريزهء جنسى براى كسانى كه بولشان زياد است مفيد است .