أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
179
قانون ( فارسى )
2 - يا آسيبديدگى گدار بول مشاركتى است و اندامى ديگر در آن شركت دارد . اگر گفتيم سبب در خود گدار است ، يعنى راه بندانى در مجرا به وقوع پيوسته است كه اين راهبندان نيز يكى از دو حالت زير را دارد . الف - سد و راه بندان خودبهخود در مجرا پيدا شده است و عاملى خارج از مجرا در آن شركت نداشته است . ب - راهبندان مجراى بول با شراكت عاملى ديگر غير از خود مجرا ايجاد شده است . اگر حالت اوّل است ، يعنى سبب راهبندان هرچه هست در خود مجرا رخ داده و عاملى ديگر در آن شركت نكرده است ، چندين احتمال دارد : 1 - ورم ( ورم گرم يا سخت ) در مجرا پيدا شده و سبب راهبندان گشته است . 2 - مادهاى غليظ و پرمايه و دير جنب در مجرا گير كرده و سبب راهبندان شده است كه آن مادهء غليظ و پرمايه نيز چندين نوع دارد : الف - مادهء رطوبى غليظ در مجرا گير كرده است . ب - لخته شدن خون در مجرا رخ داده و سبب بند آمدن مجرا شده است . ج - ريم و چرك زخم و قرحه ترشح شده كه غليظ است و مجرا را سد كرده است ؛ كه اكثرا سبب راهبندان در گذرگاه بول ، ريم است . د - سنگ راه را سد كرده و مانع ريزش بول شده است . ه - باد مخالف و ناسازگار در مجرا پيچيده و گير كرده و راه را بر بول تنگ كرده است . و - ازگيلى سر برآورده و مجراى بول را بسته است . ز - قرحه سبب شده است كه مجرا به هم جوش بخورد و راه بر بول بسته شود . ح - سرما بر مجراى بول اثر گذاشته و مجرا از سرما منقبض شده است . ط - گرماى شديد بر مجرا اثر گذاشته و سبب ترنجيدن آن شده است ؛ چنان كه اين حالت در تبهاى شديد و سوزان و در بيماريهاى بدن گداز مشاهده مىشود . ى - قرحه در خود مجرا پيدا شده است . ك - كشيدگى شديد در مجرا رخ داده و سبب راهبندان شده است ؛ چنان كه در حالتى كه دارندهء مثانه و مجرا خودبهخود مىخواهد بول را حبس كند و در اين به تأخير انداختن شاشيدن افراط كرده است . مثانه در اين شكيبايى و تحمل بول زياد از حركت بازمانده و مجرا برهم آمده است . اين حبس كردن بول ، شبانه و زمانى رخ مىدهد كه دارندهء مثانه در خواب است . حبس بول در روز شايد از سرگرمى انسان به كارى باشد و شاشيدن را به تأخير اندازد . اگر راهبندان اشتراكى است يعنى اندامى يا عامل ديگرى غير از مجرا در اين راهبندان دست داشته است ، آن هم چندين حالت دارد : 1 - ورم گرم يا سخت در روده يا در زهدان يا در ناف انسان است و از همجواريى كه با مجراى بول دارد سبب راهبندان در آن شده است . 2 - در روده تفالهء مدفوعى خشك گير كرده و فشار بر مجراى بول وارد آورده و راه را سد كرده است .