أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

140

قانون ( فارسى )

چنان كه هست در تنور بسوزانند و چگونگى سوزاندنش كاملا شبيه سوزاندن كژدم باشد ، يعنى در ظرف شيشه‌اى با گل حكمت اندوده ، يا در ديگ سنگى يا بستو گذارند و در تنور گرم نهند و نيز آن‌قدر نسوزد كه نيروى دارويى خود را از دست بدهد و همين‌كه احساس شد كه دارد مىسوزد آن را بيرون آورند ، مفيد است . و اگر آن را نمك سوده يا برشته مىخورند بايد فلفل و ساذج و امثال آنها از ديگ ابزارها را بر آن پاشند . اگر در تنور پختهء نزديك به سوخته شده ، يا در آفتاب خشكيده است بايد كوبيده و ساييده شود ، ساييدهء آن را با شراب صاف بدون دردى يا با عسل يا با عسلاب يا با شراب خنديقون ( حنديقون - نسخه . ) بخورند . برخى گويند اين پرنده همان گنجشك خار است . پرندهء ديگرى گنجشكسان كوچك هست كه به زبان فرنگيان اسمش ( صفراگون ) است . نمىدانم اين همان اطراغوليدوطس است يا نه ؟ گويند صفراگون را اگر خشك كنند و كم‌كم از آن بخورند سنگ در كليه يا در مثانه را بيرون مىريزد . برخى از اطباء گفته‌اند كه سنگ كليه خودش داروى سنگ كليه است و اگر بيمار سنگ كليه بخورد سنگ كليه‌اش را بيرون ريزد . چلغوز كبوتر و چلغوز خروس را نيز از داروهاى سنگ كليه ذكر كرده‌اند . حنين طبيب و كندى هر دو عقيده دارند كه اگر بيمار بزرگسال باشد ، به وزن دو درهم از چلغوز كبوتر يا چلغوز خروس را با دو درهم نبات قاطى كند و بخورد ؛ و اگر بيمار كم سن و سال است ، به وزن نيم درهم از آن را با نبات بخورد ، سنگ - در كليه باشد يا در مثانه - بيرون مىآيد . اگر با چلغوز كبوتر يا چلغوز خروس فلفل و نمك باشد بهتر است . بويژه اگر با پونهء كوهى بپزد كه چه بهتر . سوسك‌هاى خشكيده را نيز دراين‌باره پسنديده‌اند . برخى از اطباء گفته‌اند اگر خارتن جوجه‌تيغى را بسوزانند و بيمار آلت تناسلى را بر دود آن بگذارد ، سنگ با بول بيرون مىآيد . كه من خودم اين را باور نكرده‌ام . قبلا گفتيم كه بايد داروى سنگ‌شكن تنها نباشد بايد با داروهايى همراه باشد كه يكى داروى سنگ‌شكن را به سرعت به سر كار خود برساند و داروى ديگرى باشد كه داروى سنگ‌شكن را مدتى در جاى سنگ نگه دارد تا اين دارو بتواند كار خود را به خوبى انجام دهد . همچنين به دارويى نياز هست كه ادرارآور بسيار قوى باشد تا قطعه شكستهء سنگها را رفت و روب كند و با بول بيرون ريزد و بالاخره به دارويى نياز داريم كه درد ناشى از اين عمليات را تسكين دهد . حالا ببينيم كه كداميك از داروها براى همراهى كردن داروى سنگ‌شكن سزاوارند و هريك در كدام عمل از اين اعمال ويژگى دارند : 1 - داروهاى همراه داروى سنگ‌شكن كه دارو را تا سرمنزل و تا جاى سنگ به سرعت نفوذ دهند عبارتند از : فلفل ، پونه و دارچين ؛ كه اين سه دارو علاوه بر توان بدرقه كردن داروى سنگ‌شكن ، خودشان نيز در تكان دادن سنگ تأثير دارند .