أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

111

قانون ( فارسى )

بيمار با نوعى التهاب همراه تب تا اندازه‌اى احساس لرزش و چندش مىكند ؛ همچنين به‌طور هميشگى در طرف كليه احساس كشيدگى و سنگينى دارد . از تناول هر چيز ادرارآور ، تندمزه و ترشمزه ناراحت مىشود . حالت ناراحتى برحسب تناول شده مىباشد كه ممكن است به التهاب بينجامد يا درد شدت يابد يا يكباره درد شدت يابد و زود آرام شود . اين برانگيختگى درد و آرام شدن آن به زودى ، اكثرا در حالى است كه ورم گرم كبد دمل باشد . و اين حالت شدت يافتن و آرام گرفتن درد اكثرا در حالتى است كه ورم در جرم كليه باشد ، كه آرام شدن درد در اين حالت بيشتر است . امّا اگر ورم كليه نزديك غشاء و در جاى آويزهء غشاء سر بر آورده باشد ، درد بسيار شديد است ، نفس منقطع و سرفه و عطسه زياد است ، بيمار در راست ايستادن و راست نشستن بسيار رنج مىبرد و در هيچ حالتى آرامش نمىيابد . و حتى اگر دمر بخوابد - كه در اين حالت كليه به حالت آويزان در مىآيد - درد بسيار شديد است ؛ اما وقتى كه بر پشت بخوابد ، درد كمى سبكتر از آن مىشود كه در حالت دمر خوابيدن بود . بيمار كه بر پشت مىخوابد ، دردش سبكتر از آن است كه راست نشسته يا بر پهلو خوابيده يا دمر افتاده باشد . محتمل است كه ورم بزرگ گرم در كليه ، پيامدش تب بسيار شديد باشد و نيز احتمال دارد كه درد به صورت و چشم بيمار سرايت كند و از آنجا كه ماده ورم به روده آمده و فشار بر روده وارد آورده است ، بيمار به يبوست شديد مبتلا شود . ادرار بيمار ابتدا سفيد و سپس زرد آتشى و سرانجام سرخ‌رنگ مىشود . اگر ادرار بيمار همچنان سفيد ماند و تغيير نكرد ، آژير سخت شدن ورم كبد است و يا ورم دارد به دمل تبديل مىشود . روىهم‌رفته اگر در حالتى كه ورم در كليه هست بول لزج و سفيد بود و زياد در اين حالت ماند ، دليل بدحالى بيمار است . هرگاه مادهء آبى بول به وضعى رسيد كه ته‌نشين در آن پيدا شد و ته‌نشين مادهء ناپسند نبود ، دليل آن است كه ورم دارد مىرسد و به چيز ديگرى تبديل نخواهد شد . اگر در روزهاى نخستين احساس درد و پيدايش ورم در كليه ، بول كم مايه و صاف بود و دوام آورد ، نشانى آن است كه ورم يا در راه جمع كردن ماده است يا رو به سخت شدن مىرود و به ورم سخت تبديل مىشود . و تو از آنچه كه قبلا شرح داده‌ايم علامت وجود ورم در جرم كليه و نزديك غشاى كليه را مىشناسى . و اين را هم مىدانى كه اگر بيمار بر طرفى بخوابد كه كليهء طرف مقابل ورم دارد ، آسان‌تر از آن است كه بر طرف كليهء ورم زده بخوابد . زيرا در اين حالت كليهء ورم كرده به حالت آويزان در مىآيد . اگر درد كليه بر كبد تأثير گذاشت و كبد را به درد آورد ، بدان كه علت از كليهء طرف راست است . اگر درد كليه به سوى مثانه ( آبدان ) كشيده شد ، بدان كه كليهء طرف چپ است كه ورم كرده . اگر درد كليه هم به سوى كبد و هم به سوى آبدان كشيده شد ، دليل آن است كه هر دو كليه ورم كرده‌اند . اگر ورم در كليه به دمل انجاميد ، احساس سنگينى بسيار زياد است . بيمار احساس مىكند كه چيزى گرد و بسيار سنگين در شكم دارد . فراخناها باد مىكنند و روىآورهاى بيمارى همگى