گفتار اوّل كليّه به‌طور كلّى فصل اوّل تشريح كليه سابقا در تشريح كبد بيان كرديم كه كبد غذاى خود و مواد غذائى ديگر را كه به آن وارد مىشود ، به پالايشگاه مىسپارد ، خون تصفيه شده و سازگار با بدن و مورد نياز اندامان بدن را به بدن مىفرستد و مادهء آبى را كه از خون قبل از پالايش جدا شده است از راه كبد به بيرون مىفرستد . حال مىتوان در تشريح كليه گفت : كليه بدين منظور آفريده شده كه ابزارى باشد تا مادهء آبى را كه قبلا با خون به كبد درآمده و مورد نياز بوده و بعد از پالايش و جدا شدن از خون چيز زائدى شده است و بايد بيرون داده شود ، دفع كند . از آنجا كه اين مادهء آبى بسيار زياد است ، بايستى اندامى كه ابزار بيرون دادن اين همه آب مىباشد ، يا اگر يكى است خيلى بزرگ باشد و يا اينكه يك اندام دوقلو باشد . اگر تنها يكى بود و بزرگ بود ، ممكن است گاهى تنگ شود يا آب زياد ايجاد مزاحمت كند . پس خداوند خالق ، كليه را زوج آفريد كه در اين كار چندين منفعت هست . در اندامان تن بسيارند كه دوتايى هستند و اندامانى هستند كه دو قسمت و يا چند قسمت شده‌اند و به يكى اكتفا نشده است ، تا اگر يكى يا قسمتى از اندام آسيب ديد ، كار واجب اندام به كلى فلج نشود . اندام همشكل - كه عضو علىالبدل است - يا قسمتى از آن كار واجب بر عهدهء اندام را به انجام برساند يا اقلا قسمتى را كه زياد مورد نياز است به عهده بگيرد . هر دو كليه پر گوشت و درهم فشرده هستند و به هم چسبيده آفريده شده‌اند تا از اين پرگوشتى ، درهم فشردگى و به هم چسبيدگى ، اولا كوچكى حجم جبران شود و ثانيا بجز مادهء بسيار آبكى را در خود نپذيرند و ثالثا گوهر نيرومند داشته باشند و در مقابل اين همه مواد تندمزاج - كه اكثرا همراه خلط مرارى از كليه مىگذرند - مقاومت كافى داشته باشند . حكمت ديگر در دوقلويى آفريده شدن كليه اين است كه رگ وتين « 1 » بتواند به آسانى از ميان هر دو قسمت بگذرد .

--> ( 1 ) - رگى است در قلب كه رگهاى بدن همگى از آن خون دريافت مىكنند - المنجد .