نمىرساند . امّا اگر درد و آزار زياد داشت ، شياف ترنگوت و امثال آن را از داروهاى علاج ناسور استعمال كن ! اگر از آنها خوب نشد و از فاسد شدن كاهش نيافت ، داروهاى تند و تيز را به كار ببر كه گوشت فاسد را از رويهء ناسور بزدايد و گوشت سالم نمودار شود . براى جلوگيرى از درد ، روغن حيوانى بر آن بگذار ! روغن گل هم خوب است . آنگاه داروى بهم آور و جوش دهندهء زخم را استعمال كن كه دهان ناسور را به هم بپيوندد . آنچه دراين‌باره ويژگى دارد مرهم الرسل است كه ناسور را شفا دهد حتى اگر ناسورى باشد كه بعد از قطع كردن و بريدن باز معالجه‌پذير نباشد . امّا بايد در به كار بردن اين مرهم زياده‌روى نكنى . كم‌كم و آرام و در چند مدت عمل را انجام ده ! مرهم سياه نيز در به هم آوردن ناسور فعّال است . اگر ناسور زياد نفوذ كرده و از لبهء مقعد دور است علاج ، مهار كردن است ؛ بايد در مهار كردن دستورات ما را مراعات كنى . بهترين اسلوب مهار كردن آن است كه با موى بهم بافته و پيچ داده ناسور را مهار كنى و در عين حال موى مهار كردن بايد بسيار نازك و باريك باشد . يا با تار ابريشم پيچ داده ناسور را مهار كن ! ته ناسور را محكم بپيچ و بگذار تا خودبه‌خود مىافتد . هرگاه ديدى كه بيمار درد و آزار طاقت‌فرسا دارد و بيم آن مىرفت كه به تشنج گرفتار آيد ، نخ مهار را بيرون كش و داروى مسكن درد بگذار و بعد از تسكين درد باز مهار كردن را از سر گير و محكم ببند . فصل هفدهم خارش مقعد سبب پيدايش خارش در مقعد يكى از موارد زير است : 1 - كرمهاى ريز و كوچك در داخل مقعد متولد مىشوند . 2 - خلط مرارى و بوركى در مقعد به وجود آمده و جمع شده است كه مقعد را گاز مىگيرد و سبب خارش مقعد شده است . 3 - ممكن است قرحهء پليد چركين در مقعد باشد كه سبب خارش مقعد شده است . . علاج خارش مقعد اگر تشخيص دادى كه خارش مقعد از وجود كرمهاى ريز در مقعد است ، علاج كرم را مىدانى ، به عمل آور ! اگر تشخيص دادى كه قرحه در درون مقعد رخ داده كه سبب خارش مقعد است ، علاج قرحه‌ها را به كار انداز ! كه مىدانى . اگر هيچيك از اين دو سبب را نيافتى و معلوم شد كه از خلط بند آمده در داخل مقعد خارش مقعد رخ داده است ، در اينجا دقت كن ! اگر تشخيص دادى كه مادهء خلط خرابكار از بالا به پايين ريزش كرده يا مىكند ، رژيم غذائى بيمار را معيّن كن كه بايد غذاى مناسب حال بخورد ؛ بعد از آن كوشش