فصل هفدهم چاره‌سازى كسانى كه از حساسيّت زياد معده آزار بينند اگر كسى از حساسيت شديد معده آزار مىبيند و نتوانستى كارى كنى كه آزار دست‌بردار شود ، ناچار بايد داروى مخدّر - آن هم آهسته و كم و يواشكى - استعمال كنى و مخدّر بيش از حدّ لازم نباشد . غذاى چنين كسانى كه از حساسيّت شديد معده به آزارى گرفتارند ، بايد غذايى باشد كه خون را غليظ گرداند . مثلا حليم و گوشت گاو ماده باشد و اگر آزار همچنان باقى بود ، از داروى مخدّر استفاده كن ! اگر مادهء آزاردهندهء گرم‌مزاج بود و آزار همراه حرارت احساس مىشد ، بايد وسيلهء ايارج ( معجون مسهل ) اطراف سينه و معدهء بيمار را پاكسازى كنى و اين پاكسازى بارها تكرار شود . نبايد مواد غذايى بيمار به تأخير افتد و ديرتر از هنگام طبيعى خوراك به معده وارد آيد . بايد همين‌كه بيمار آزار معدهء بسيار حسّاس ، گرسنگى را احساس كرد فورا نان و رب ميوه‌جات بخورد . نان را در آب سرد و گلاب خيس كند و بخورد ؛ اگر نان را در شراب آميخته با آب سرد شده خيس كند باز خوب است ، زيرا شراب علاوه بر اينكه جزء غذاست دهانهء معده را نيز نيرو مىبخشد . اگر تشخيص دادى كه آزاردهندهء معدهء بسيار حسّاس سردمزاج است و همراه آزار ، سردى احساس مىشود - كه اكثرا از لرزه و تشنّج بيمار چنين حالت معلوم است - بايد معده را وسيلهء شراب گيرندهء گس‌مزه و داروهاى خوشبوى گيرنده و نرم‌كننده تقويت نمايى و خلط را از معده بزدايى . علاج كسانى كه معدهء كوچك دارند : بايد غذايى بخورند كه بسيار تغذيه‌كننده باشد و هر وعده كم بخورند و شبانه‌روز چندين بار برحسب نياز و چندان‌كه معده تحمل مىكند بخورند ( كم بخور هميشه بخور ! ) . فصل هجدهم سازگارها با معده غذاى موافق و سازگار با معده ، نوعا غذايى است كه گيرنده باشد ، نوعى تلخ‌مزگى داشته باشد اما نه تلخ شديد و نه تلخى كه گزش داشته باشد . براى كسانى كه جسم و معدهء درست و سلامت دارند ، غذاى گيرنده خوب است كه معده‌شان را نيرومندتر مىكند . اما كسانى كه تب دارند نبايد خوراكى را بخورند كه گيرندگى دارد و قابض است ؛ زيرا از خوردن غذاى بسيار گيرنده ، دهانهء معده‌شان چنان به خشكى مىگرايد كه زيان به دارندهء معده