أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

55

قانون ( فارسى )

اگر ديدى كه دوبار در روز به حمّام رفتن و آب‌تنى كردن با آب گرم كافى است و بهتر از سه باره كردن حمام است ، مهلت ميان دوبار آب‌تنى كردن و حمّام رفتن را بيشتر گردان ! - چنان‌كه ذكر شده است - بعد از حمّام ، استراحت كامل بكند و خوب بياسايد . اگر ديدى كه شكمش به نرمى گرايش دارد و قبض نيست ، هر دوبار در روز شير بنوشد بهتر است . اما اگر نرمى شكم رخ نداد ، يك‌بار شير بنوشد و دفعهء دوم آب جو بنوشد ، آب جوى كه بايد بيمار داراى معدهء مبتلا به سوء مزاج خشك بنوشد . بايد آب جويى باشد كه خوب ساخته شده و آبش بسيار بوده و آن‌قدر بر آتش جوشيده تا آب كاهش يافته است و پرمايه شده است . از نانى تغذيه كند كه خميرش مايه‌دار است و نمك همراه خمير است و در تنور برشته شده است و خوب برشته شده است . اگر گوشت براى تغذيهء بيمار تجويز كردى بگذار گوشت ماهى رضراضى ، گوشت بال پرنده‌هاى سبك‌بال و سبك‌خيز - كه گوشتشان از ساير گوشتها كم‌مايه‌تر است - خايهء خروس پروارى و چاق شده همراه شير بخورد . بايد بيمار دارندهء معدهء ناسازگار كه به سوء مزاج خشك مبتلاست از غذاهاى لزج و سخت و غليظ دور باشد و آنها را نخورد . اگر ديدى كه بيمار پرخور است و به اين آسانيها سير نمىشود ، غذاهايى را برايش برگزين كه زود هضم و خوب كيموس و رطوبت‌بخش باشند و آن‌قدر بخورد كه بر معده سنگينى نكند و مايهء كشيدگى جسم نگردد ؛ غذاى كم‌مقدار براى چنين بيمارى حتما لازم است . حتما بايد شراب آبكى كه اندكى گرايش به گيرندگى ( گس‌مزگى ) دارد ، بخورد . چندان بخورد كه معده‌اش تحمّل كند ؛ كه اين شراب از مادهء آبى كه در آن است براى معالجهء معدهء خشك مزاج مفيد است . شراب آبكى و رقيق و داراى مزهء گيرنده ( گس‌مزه ) غذا را تا به درون معده سوق مىدهد ، نيروى جسمى را تقويت مىكند ، و انسان را از نوشيدن آب سرد بىنياز مىسازد ، كه آب سرد از سردى كه دارد زيان به معده مىرساند . شراب نوشيدنى آن‌قدر نبايد زياد باشد كه محتوى معده را بپوشاند و بالاتر از آن باشد و سبب قرقر شكم شود . هرگاه بيمار يك وعده غذا مىخورد ، بايد صبر كند تا غذا كاملا هضم مىشود ، آنگاه وعده غذايى دوم را بخورد ، تا مىتوانى سعى كن غذا گونه‌گونه باشد و يك نوع نباشد . غذاى سبك تجويز كن ! كه مبادا وقتى غذاى دومى به غذاى اولى در معده برخورد مىكند ، غذاى اولى هنوز هضم نشده باشد . چند روزى بر اين دستور دوام كند . اگر ديدى كه شروع به خوب شدن كرد ، ورزش و ماساژ دادن و غذا را بيشتر كن ! هرگاه حس كردى كه به بهبود كامل نزديك شده است ديگر آب جو و شير نخورد ، و به جاى آب جو سوپ بلال بخورد و غذاهايى كه نيرو را بيشتر مىكنند بر سوپ بلال بيفزاى ! مثلا از كله‌پاچه و پاچه شروع كن و گوشت پرنده‌هاى سبك‌گوشت را تجويز كن كه بخورد .