أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
432
قانون ( فارسى )
داروهايى كه در بند آوردن قى كردن بيمار هيضه مفيدند از اين قرارند : 1 - انار را با پيه داخل انار بفشر آبش را با شربت نعناع و با كمى نعناع خوب مخلوط كن و بيمار بخورد . 2 - آب فشردهء انار ترش را با كمى از گلهاى دارويى خوشبوى بخورد . بسيار رخ داده است كه بيمار هيضه آب بسيار گرم نوشيده است ، نيرو در رگهايش انتشار يافته و مادهء بيمارى كه در رگها خزيده برگشته است . بايد در علاج بيمارى هيضه داروهاى بر پوست بستن ، روغنهاى ماليدنى بر پوست - كه نيروبخش و قبوضيتآور و به لطافت و نرمى گرمى بخشند - بر دندههاى نزديك به شكم بمالى . مثلا روغن سنبل رومى ، روغن سوسن ، روغن نرگس و روغن گل خوبند . روغن خودمانى كه مصطكى در آن بر آتش جوشيده است . بسيار بهرهرسان است و بويژه براى بيمارانى كه بيمارى هيضهء آنها از اثر غذاى غليظ و ديرهضم پديد آمده است . مفاصل ( بند استخوانهاى ) بيمار هيضه را وسيلهء روغن گل خوب و روغن بنفشه مخلوط با كمى موم چرب كن ! در فصل زمستان روغن سنبل رومى و موم خوب است . داروهاى بر پوست گذاشتنى در علاج بيمارى هيضه : بايد داروى گذاشتنى داراى خاصيت گيرنده و بسيار سردىبخش و بسيار قبوضيتبخش و خوشبوى باشد ؛ كه اينها را سابقا ياد گرفتهاى ! اگر بيمار در حالى بود كه از بند آوردن مادهء اسهالى و قى كردنش بيم داشتى كه مبادا اثر بد بدهد و مصلحت نديدى كه هرچه غذاى فاسد شده در معده است يكباره بيرون آيد يا خلط بدجنس و عامل بيمارى همهاش پاكسازى شود و قسمتى را نگه داشتى مانعى ندارد ، اما بايد آنچه را كه از خوراك فاسد يا خلط بدجنس كه ماندهاند به وسيلهء معالجه روبراه كنى . غذايى را به بيمار بده كه اثر خلط يا غذاى فاسد باقيمانده را تا اندازهاى خنثى كند . بعد از چندين روز كه ديدى وقت مناسب است به وسيلهء دارويى كه در علاج هيضه با بدن بيمار سازگار است بيمار را از اين بقايا پاكسازى كن ! اگر تشخيص دادى كه سبب اصلى بيمارى هيضه همهاش از غذا نيست بلكه سردمزاجى معده نيز در بهوجود آوردن بيمارى كمك كرده است ، بيمار را وادار به قى كن و آنقدر برآورد كه لازم است . داروى قى دادن در اين حالت شربت نعناع مخلوط با كمى ميپخته ( سيكى ) يا كمى عود باشد . ضمادى هم كه بر شكم بيمار مىگذارى ، بيشتر تمايل به گرمىبخشى داشته باشد . غذاى بيمار آنچه كه بعد از خوردنش مىخوابد داراى خاصيت نيروبخشى باشد . گوشت جوجه با ديك ابزار بخورد . چندان بخورد كه بتوان آن را بند آورد و خود غذا بندآورنده باشد . نان در نبيذ خيس شده بخورد خوب است . هرگاه به بيمارى كه اين حالت از هيضه را دارد داروى لازم دادى و ضماد لازم بر شكمش گذاشتى و غذاى قبل از خوابيدن را خورد ، كوشش كن كه بخوابد ؛ بر رختخوابى بخوابد كه بلند