أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

420

قانون ( فارسى )

است ، خقنهء چرب و چسبان دردش را تسكين مىدهد اما شفا نمىبخشد . براى شفاى قرحهء خوره‌اى در روده ، داروهاى ويژه‌اى هستند كه زداينده ، پاك‌كننده ، خشكاننده و قبوضيت‌آورند و برخى از اين‌ها قرص شده‌اند . پس اين داروهاى ويژه را استعمال كن و داروهاى چرب و چسبان به كار مبر كه ميان سبب درد و دارو فاصله اندازند . شايد داروى ويژهء علاج خوره ، آزار بسيار رساند و درد زياد ببار آورد ، امّا اهميت مده . و بدان كه هرگاه داروى تندمزاج در حقنه به كار بردى بعد از آن بايد داروى زخم بهم‌آور - كه از داروهاى قبوضيت‌بخش و چسبان درست شده‌اند - استعمال كنى . اين نوع از داروهاى گيرنده و چسبان را وقتى استعمال كن كه برايت مشخص شد كه گوشت سالم پيدا شده است . اگر بيمار قرحهء خوره‌اى در روده و تب هم دارد ، ناتوان هم شده است ، و از ترس حرارت مزاج بيمار جسارت استعمال قرص زرنيخ را ندارى كه تنها آن را تجويز كنى ، بايد قرص زرنيخ را در آب ميوه‌هاى قبوضيت‌آور و گيرنده و سردىبخش حل كنى و اين آب‌ميوه را كه قرص زرنيخ در آن حل شده است مايهء حقنه سازى . ميوه‌هائى كه آبشان براى حل كردن قرص زرنيخ مفيد است عبارتند از : سماق ، غوره ، ريواس ، گل محمدى و امثال آنها . بعد از آن داروى خشكاننده لازم است . اين حقنهء كذائى و خشكانيدن را چندين بار تكرار كن ! شايد نياز باشد كه بنگ و افيون با آب ميوه‌هاى نامبرده - كه قرص زرنيخ در آنها حل شده است - مخلوط كنى . يا قبل از استعمال حقنه مخدرات را به عمل آورى كه بايد غذاى خوب و كم را به بيمار بخورانى . بيشترين حدّ استعمال قرص زرنيخ حل شده در آب‌ميوهء مناسب - كه مايهء حقنه مىشود - از نيم درهم تا دو درهم است . و بهتر آن است با اين آب‌ميوه‌ها آبهاى سردىبخش قبوضيت‌آور ديگر هم مخلوط باشد ، از قبيل : عدس ، جفت بلوط ؛ كه عدس و جفت بلوط كبره بر قرحه مىاندازند . داروى حقنه كه هم زياد درد مىآورد و هم زياد مفيد واقع مىشود ، آن است كه قرص زرنيخ را با آب نمك حقنه سازى ، و اين در شرايطى مورد نياز است كه ريم قرحه بسيار غليظ شده باشد . اما اگر بيمار حرارت دارد يا ناتوان است و تحمل حقنهء تندمزاج زرنيخى را ندارد ، در حقنه دستور زير را اجرا كن : نخست وسيلهء عسلاب حقنه كن ! بعد از چهار ساعت با آب نمك و بعد از حقنه با آب نمك گل مهر زدهء مخلوط با آب و سركه بخورد شفا يابد . يكى از دستورات حقنه اين است كه كم‌كم و به تدريج بيمار را حقنه كنى و در چندين بار كار را تكميل نمائى و هرگاه ديدى كه درد بيمار شدت مىيابد به وسيلهء روغن گل او را حقنه كن كه درد تسكين يابد . حقنه‌هايى كه در علاج بند آوردن خونريزى اسهالى مفيدند ، بهتر و از داروهاى حقنه‌اى بندآور اسهال از انواع ديگر هستند . قرصهايى نيز موجودند كه در اسهال مواد آب ماننده مفيدند و مادهء اسهالى را بند مىآورند . اينك برخى از اين شيافها ، مواد حقنه‌اى و قرصهايى را كه در حقنه به‌كارمىروند ، در چندين نسخه مىآوريم : 1 - داروى حقنهء سبك كه در علاج مادهء آب مانند و اسهال گرم ( اسهال بيمار گرم‌مزاج ) مفيد است ،