أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

419

قانون ( فارسى )

داروهاى چسبان قبوضيت‌آور باشد و در مرحله‌هاى اخير اگر خوره رخ دهد ، بايد داروهاى پاك‌ساز خوره و داغ‌گذار به كار برد و تا حالت كوبيدگى روده بر طرف نشود نبايد به غير از داروهاى چسبان و پوشنده و قبوضيت‌آور داروى ديگرى را به كار گيرى . طبيبى گويد : اگر در اسهال ناشى از پوست‌اندازى و خراش روده خون نباشد ، نبايد اقاقيا را استعمال كنند ؛ كه اين فرموده ارزشى ندارد . اگر قرحهء روده همچنان زخم ماند و چرك از آن مىچكيد ، داروهاى خشكانندهء قبوضيت‌آور به همراه داروهاى چسبناك و داراى چربى را اول به كار ببر و در آخر اگر به خوره تبديل شد ، داروهاى زداينده و داغ‌گذار تجويز كن ! بعضى از اطباء كمى فلديفيون ( فلنديقون - نسخه . ) را با افشره‌ها و مادهء حقنه‌هاى بىگزند مخلوط مىكنند كه بسيار سودمند واقع مىشود . اما تا ناگزير نباشى داروى تندمزه و داروى ترش‌مزه را تجويز مكن . در هر حال اگر نياز مبرم بود اول داروى تندمزه را استعمال كن و بعدا داروى ترشمزه ، و الّا فريب فلديفيون و غيره را مخور ! شايد در علاج چنين حالتى نياز به داروى مخدر باشد و بعد از آن لازم شود كه حقنهء تند به عمل آورى . اين در حالى است كه بيمار تحمل حقنهء تند را نداشته باشد كه مخدر از تخديرى كه دارد تأثير تندى و درد دارو را كم مىكند . داروى تند در حقنه مثلا زرنيخ است كه بايد در استعمالش بيم آن داشته باشى كه ممكن است پوست را بعد از پوست شق و در نتيجه روده را سوراخ كند ؛ پس تا نياز بسيار مبرم نباشد نبايد زرنيخ را در حقنه به كار ببرى . تنها وقتى مىتوانى در حقنه از زرنيخ استفاده كنى كه تشخيص مىدهى قرحه فاسد شده است و نبايد استعمال چنين حقنه‌اى را به تأخير اندازى و منتظر باشى كه قرحه چندان گشاد و ژرفارو شود كه زرنيخ بتواند روده را سوراخ كند . اين را بدان ! در كليّهء داروهاى حقنه‌اى كه در علاج اين حالت به‌كارمىروند پيه بز از هر داروى چسبان و پوشاننده - كه بايد در حقنه وارد باشد - بهتر است . پيه بز سردىبخش ، مسكن درد گزش است و به سرعت بر جاى سبب بيمارى مىچسبد و ثابت مىماند . پيه بز را هم بايد در اوايل بيمارى استعمال كنى . اگر قرحه به حدّى رسيد كه ريم از آن بتراود ، به داروى قويتر از پيه بز نياز هست كه بعد از پاكسازى قرحه استعمال كنى - و نبايد داروهاى چسبان و چربيها را تجويز كنى كه مانع در راه رسيدن دارو به منشأ بيمارى مىشوند . اگر تشخيص دادى كه قرحه چركين شده است آن را وسيله عسلاب پاك كن ! آب نمك از عسلاب در اين باره تأثيربخش‌تر است . آبى كه زيتون نمك‌سود در آن پروريده و آبى كه ماهى نمك‌سود در آن پخته در پاك كردن چرك از قرحهء روده همانند آب نمك هستند . و همين‌كه احساس كردى كه ريم از قرحه مىتراود ، حتما بايد قرص رازيانه را به بيمار سفارش دهى ؛ زيرا اگر بيمارى قرحهء روده كهنه و پژمرده شود ، ديگر علاج‌پذير نيست ، بايد زود به دادش برسى . اين را نيز بدان ! كسى كه در روده قرحه دارد و قرحه زياد دردآور است و به خوره مبتلا شده