أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
399
قانون ( فارسى )
بساى و ببيز و در سفيدهء تخممرغ بسرش و همه را باهم در پوست انار تهى شده از دانه بگذار و دهانهء پوست انار را به پيه ببند و بر زغال افروخته ( اخگر ) بگذار ! بيمار بخورد اسهالش بند آيد . نسخهء ديگر : آرد گندم با كمى ننه حوا و كمى ثمر درخت گز و بزر ترتيزك قاطى كن و با روغن زيتون نارسيده چرب كن و خمير ساز و بگذار در تنور برشته شود . به وزن ده درهم از آن برشته را بكوب . با آب سرد آميزه با كمى شراب تناول شود . دارويى تركيبى هست كه براى كودك تازه دندان درآورده كه به اسهال مبتلا مىشود چارهساز است . نسخه : خشخاش ، ثمر آس ، كندر نر و مشك زمين از هريك به وزن نيم درهم . بسيار خوب خرد و سائيده شوند و آن را در شير زنى كه بچه را شير مىدهد بريزند تا در شير حل مىشود ؛ سپس به بچه بخورانند . داروى تركيبى ديگر كه در اين زمينه مفيد است و تجربه شده است : نسخه : هستهء مويز را خشك كن و خرد كن و بساى تا گرد مانند مىشود . استخوان سوخته ، مغز بلوط ، پنير مايه ، بزر كشنيز بوداده ، سماق ، خرنوب خار ، بزر كرفس ، زيرهء در سركه خيسيده ، نان خمير مايه نزده و خشكيده ، كندر و ننه حوا از هريك به وزن يك جزء . همه را باهم بسايند و بيمار اسهالى از آن تناول كند . مقدار تناولى هرباره ، آن اندازه باشد كه در شبانهروز مجموعا بيست درهم تناول شود كه برحسب اين برآورد تقسيم كنند . و اگر مصلحت دانستى پنير مايه را كمتر در آن به كار بر حتى اگر نيم جزء و كمتر هم باشد مانعى ندارد . امّا اگر پنير مايه بيشتر از يك جزء در اين دارو قاطى باشد ، در يك روز اسهال بند آيد . نسخهء ديگر آزموده شده : مشك زمين ، سنبل ، گلنار ، خاكهء كندر كوبيده و كمى مازو كه به وزن نيم درهم باشد ، در آب بر آتش بجوشد ؛ آب را تصفيه كنند . چيزى از سك ، مشك ، عود خام - از نوع خوب - برحسب نياز بر آن بريز و تناول شود . تو خودت وزن داروها را برحسب هوا و محيط زيست و نوع بيمارى مىتوانى تعيين كنى و مقدار تناولى را سفارش دهى . نسخهء ديگر : زنجفيل ، زاج پينهدوزان و سماق هريك يك جزء . همه را خرد كنند و بسايند و از آن در دهان ريزند .