أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
362
قانون ( فارسى )
نسخهء ديگر كه در بيمارى طحال كهنه شده و پابرجا خوب علاجى است : اندران و بادام تلخ از هريك ده درهم . برگ فيجن ، پشك بز و خردل سبز را با يكى از افشرههاى سازگار با طحال و كمى سركه درهم مخلوط كن و بر طحال بيمار بمال ! نسخهء ديگر : لوبيا گرگى ، فيجن و فلفل در اجزاء متساوى در آب بر آتش بجوشند و آن آب را بر طحال بپاش ! نسخهء گذاشتنى ديگر كه بسيار نيرومند و تأثيربخش است : خربق سياه به وزن سه اوقيه . خربق سفيد به وزن چهار اوقيه . اندران سه اوقيه . بورهء قرمز سه اوقيه . سقمونيا ( محموده ) به وزن دو اوقيه . فلفل سى عدد . با شراب و سقز درخت بنه خوب بهم زن ! چنان درهم بياميزند كه مخلوط به يك قوام درآيد و پمادمانند شود . اوّل طحال را با دست ماساژ ده تا در لمس گرم مىشود ، آنگاه دارو را بر طحال بمال ! اين دارو مسهل هم هست . اگر داروها بهره ندادند ، بايد بادكش و شيار با تيغ را استعمال كنى . اگر تشخيص دادى كه مادهء خلط سودايى به حدّ زياد است و چيرگى بر طحال دارد و خون غلبه كرده است ، بايد رگ گردن را در طرف چپ بزنى و بر پنج يا شش جاى طحال داغ بگذارى و نگذارى جاى داغها خوب شوند . اگر بيمار تحمل داغ آتشين را ندارد ، داروهاى داغگذار استعمال كن ! از قبيل : ضماد انجير و خردل ، ضماد از صمغ سداب كوهى و غيره كه داغ گذارند . اگر حرارت غلبه كرده و بيمار تاب داروهاى گذاشتنى قوى نداشت ، از بخار استفاده كن ! سنگ مرمر يا سنگ سياه را گرم كن ، سركه بر آن ريز و طحال بيمار را برابر بخار نگهدار ! يا اينكه ناشتا بيمار بر پشت دراز بكشد . يكپارچه نمدى را در سركهء گرم شده بر آتش فرو كن كه بخيسد و بر طحال گذار ! اگر سداب ( فيجن ) با سركه پخته باشد بهتر است . يا تهنشين سركهء گرم شده بر آتش را بر پارچهء نمدى پهن كن و بر طحال بيمار بگذار ! اما از همهء اينها بهتر آن است كه بيمار به حمام رود ، ناشتا باشد و هيچ صبحانه نخورد . اگر تحمل دارد ، در حمام بر پشت دراز بكشد ، پياپى پارچه نمدى را در سركه خيس كن و بر طحالش بگذار و تا تحمل مىكند آن را تكرار كن ! چند روزى اگر اين عمل تكرار شود ، بسيار بهرهرسان است . داروى زير نيز براى بيمار طحال داراى حرارت خوب و سزاوار است . نسخه : بزر كاسنى ، بزر خرفه ، كدوى خشكيده ( برگهء كدو ) ، بزر گياه پنج انگشت هريك يك جزء . همه را درهم قاطى كن و بيمار به وزن دو مثقال با اسكنجبين بسيار ترشمزه بخورد . بعد از آن همان معالجهء نمد خيس شده در سركه به عمل آيد .