أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
353
قانون ( فارسى )
استعمال كن ! شب هم نيروبخش است و هم نرمشبخش . شايد نياز به داغ گذاشتن باشد . داغ را بر رگى بگذار كه در داخل بازوى چپ است . هرچند رگ پديدار هم نباشد ، چنان بگذار كه در بحث داغگذارى در علاج بيماريهاى طحال ذكر شده و بدان اشاره كردهايم . ممكن است معالجهء با لطافت و نرمشبخشى در شفاى طحال كافى باشد . اگر بيمارى طحال از اثر راهبندان در آن نباشد و خون غليظ نشده باشد ، ممكن است از داروهاى چاقكنندهء بدن بيمارى طحال شفا يابد ( يا حتى اگر خون غليظ شده باشد امّا كبد در حالتى باشد كه ياراى اصلاح خون را داشته باشد - نسخه . ) ؛ زيرا داروى نمودهندهء بدن ، خون را مرطوب گرداند و مزاج خون را تعديل كند و به علاوه سوداشكن است . گاهى حالت بيمار طحالى چنان است كه تنها داروى تناولى كافى نيست و بايد داروى گذاشتنى بر طحال نيز همراه باشد . غير از شير شتر هيچ شتر ديگرى با طحال بيمار شده سازگار نيست و بلكه زيانآور است . از داروهاى ساده كه در علاج ورم سخت طحال - به عقيدهء من - مفيد فائدهاند ، بهترين آنها پوست بيخ و ريشهء كبر است ؛ بارها ديدهام كه بيمار طحالى از تناول آن بول خونى و مدفوع خونالود بيرون داده و دردى مانندهاى در مدفوعش بوده و سپس شفا يافته است . بويژه اگر پوست بيخ كبر را با اسكنجبين بزورى ( بزرها ) كه مزهاش گرايش به ترشى داشته باشد بخورند . گفتم پوست كبر به عقيدهام بهترين داروى معالج در اين حالت است ، نگفتم تنها دارو است . داروهاى ديگر - ساده و تركيبى - هستند كه بسيار مفيدند . مانند : لوفا و افشرهء لوفا و نيز داروى آتى در اين حالت بسيار مفيد است و ويژگى دارد . نسخه : آرد ، بيخ سوسن ، گل نمك ، زهر الملح ( گرد مانندى كه بر نمك معدنى ديده مىشود ) و سوسن زرد ( وج ) از هريك يك جزء . همه را در عسل بسرشند و بيمار هر روز يك قاشق ( يك درهم ) از آن تناول كند . نسخهء ديگر : ثمر گياه پنج انگشت ، دانهء آس ، ماشدارو ، كمادريوس ( بيخى شبيه بلوط ) و ثمر درخت بنه ( چاتلانقوش ) با اسكنجبين تناول شوند . همچنين هريك از اين داروها با اسكنجبين تناول شوند مفيد فايدهاند . گندناى بيابانى بويژه گندناى بيابانى با آب آهنگران كه بعدا آن را شرح مىدهيم تناول شود . خوردن پياز بسيار بسيار مفيد است . و اگر از پياز اسكنجبين سازند نور على نور است . زنگى دارو با آب گز ، خوب است . زنگى دارو را اگر با ترتيزك و سياهدانه تناول كنند مفيد است . قارچ چمنى را بدون هيچ داروى ديگر ، با اسكنجبين بخورند بهره بينند . مقدار تناولى يك