أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
20
قانون ( فارسى )
نمىكشند . حال اگر مادهء مرارى - كه فرستادهء كيسهء زهره است و در معده ريخته است - زياد در معده ماندگار باشد ، نوع خلط مرارى كه شورمزه يا تندمزه باشد قرحه براى معده ايجاد مىكند . اگر خلط مرارى از نوع سرد و بىمزه باشد ، صافى و لغزانندگى جرم معده را سبب مىشود و امكان دارد كه بر سرآغاز رودهها و همسايههاى آن اثر نامطلوب بگذارد . اشتهاى تباه براى راهنمايى به سوى سوء مزاج معده حائز درجهء اول است و كسانى هستند كه اين رويهء ناپسند در آنها پيداست و اشتهاى مخالف اشتهاى طبيعى دارند ، كه در باب تشريح آن را بيان كردهايم . برخى از مردم چنان آفريده شدهاند - بر خلاف اكثريت - رگهايى در ميان كيسهء زهره و زهره دارند كه مستقيما كيسهء زهره و معده را باهم در ارتباط مستقيم قرار دادهاند . براى چنين افرادى رخ مىدهد كه از راه اين رگها مادهء ناباب را به معده وارد كنند كه مواد ناسازگار و ناپسند از كبد سرچشمه دارند و به رگها ريختهاند و از راه رگها به معده سر زدهاند . برخى از مردم سرشت درونيشان طورى است كه از كيسهء زهره مستقيما جوى بزرگى به سوى معده دارند و جوى رگ از خلال رودهها مىگذرد و آنچه از ماده بايد در روده بريزد ، به وسيلهء اين جوى رگ به معده ريزش مىكند . گاهى اتفاق مىافتد كه مادهء سودايى از طحال به معده مىريزد ، كه اين را بعدا مىدانى ! مادهء خلط كه به معده مىريزد ، اكثرا مادهء صفرايى است و از كبد مىآيد . سبب ريزش مادهء صفرايى به معده ممكن است : 1 - احساس درد شديد در معده باشد . 2 - اندوه شديد دارندهء معده سبب ريزش مادهء صفرايى از كبد به معده شود . 3 - غذاى لازم به هنگام به معده نرسد و به تأخير افتد . 4 - ناتوانى نيروى دفعكنندهء معده . 5 - خشم زياد و غم دارندهء معده . 6 - واكنشهاى روانى كه مادهء صفرايى را به جنبش وامىدارند و به معده مىريزند ممكن است در نتيجه درد گزنده در معده پيدا شود ، تا دارندهء معده قى نكند درد بر طرف نشود . 7 - اين تحريككنندههاى ماده كه به معده مىريزند ، ممكن است در حال گرسنه بودن خلط آميزه از چرك و خون به معده ريزش كند و به ويژه در حالتى كه قرحه در آن حوالى باشد احتمال ريزش خلط چركآلود به خون به معده زياد است . 8 - گفتيم گاهى رخ مىدهد كه خلط سودايى به معده راه يابد . سبب ريزش سودا به معده بودن اندازهء زياد از مادهء سودايى است ؛ يا از ناتوانى معده ، مادهء سودايى در معده مىريزد . و تو سبب افزايش مادهء سودا را ياد گرفتهاى ! 9 - اگر خلط جاى گرفته در معده خون است ، چند جهت دارد :