أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

307

قانون ( فارسى )

نسخه : شيرهء گاو كشك ، افشرهء خاراگوش ، سنبل و تربد از هريك به وزن يك دانگ . قارچ چمنى ( غاريقون ) و گل محمدى از هريك به وزن نيم درهم . همه را با آب تاجريزى بسرشند و حب سازند ، كه بيمار استسقايى از آنها تناول كند بسيار فايده بيند . نسخهء ديگر : پوست نازك مس ، ماشدارو و رازيانهء شامى هريك يك جزء . درهم مىسرشند و از آنها حب مىسازند . بيمار اول به وزن يك درخمى بخورد و كم‌كم مقدار آن را زياد كند . همچنين قرص بزرگ راوند مسهل ، قرص خامالاون همراه بزرها و قرص خامالاون هم مشهورند . حمام رفتن و آب‌تنى در آب گرم معمولى براى بيماران استسقايى خوب نيست . بهتر آن است كه به حمام خشك روند . در ميان انواع حمام خشك و گرم ، تنور بهترين است . تنور را بيفروزند و بگذارند تا آتش خاموش مىشود . صبر كنند كه گرمى تنور به اندازه‌اى پايين آيد كه بيمار تاقت آورد در تنور - كه هنوز گرم است - بايستد . سر را از تنور بيرون آورد . تا بتواند نفس از هواى سرد بركشد و قلب و ريه خنك شوند و زياد تشنه نشود . ساير بدنش كه در داخل تنور است ، عرق زياد بريزد . اين حمام تنورى خوب است و بويژه براى بيماران استسقاى گوشتى فوق العاده مفيد است . اگر بيمار بخواهد كه در آب خود را بشويد ، در آبهاى گرم معدنى كه بوره‌يى يا گوگردى يا آب معدنى زاج بلورى ( شبى ) باشند آب‌تنى كند ؛ كه امثال اين آبها خشكاننده هستند . اگر بيمار استسقايى در شدت و اوج بيمارى هم باشد ، از آب‌تنى در چنين آبها بسيار بهره بيند . بويژه براى علاج استسقاى خيگى كم‌نظير است . بيمار استسقاى خيگى در روز چندين بار خود را در اين آبهاى معدنى بشويد ؛ اگر از نيرو نيفتاد و امكان داشت از اول تا آخر روز از آب معدنى ذكر شده بيرون نيايد بهتر است . آب‌تنى با آب دريا ، به شرطى كه سرد نباشد و ولرم و مايل به گرم باشد ، خوب است . اگر بيمار استسقايى از بيمارى شفا يافت آنگاه تا بتواند در آب سرد آب‌تنى و شنا كند بسيار خوب است . يكى از خوبى و محسنات آب‌تنى كردن بيمار استسقايى در آبهاى گرم معدنى اين است كه به آسانى از هواى سرد و آزاد نفس مىكشد . كه اگر در حمام معمولى و سرپوشيده باشد اين هواى سرد بركشيدن ممكن نيست . اگر بيمار در حالى نبود كه بتواند در آبهاى گرم معدنى آب‌تنى كند و بايستى خود را بشويد ، آب شيرين معمولى را با داروهاى مناسب كه آب را هم‌مزاج آب گرم معدنى سازند مخلوط كن ! مثلا بوره ، گوگرد ، چوبك رخت‌شويى ، خردل ، آهك و داروهاى ديگر كه همين تأثيرات را داشته باشند در آب بجوشان ولى بيمار خبر نداشته باشد . آنگاه بيمار را اجازه بده كه با چنين آبى آب‌تنى كند .