اگر بيمار استسقايى ورم در كبد دارد ، ضماد زير بسيار خوب است كه از خارج بر كبدش گذارند . نسخه : خشكيدهء سنبل ، زعفران ، ثمر درخت بان ، مصطكى ، شاه افسر ، شاخه‌هاى نازك و شاداب تاك و بابونه . با روغنى خوشبوى قاطى شوند و بر كبد بگذارند . مرهم زير مخصوص گذاشتن بر شكم بيمار است . نسخه : مرغش ، گوگرد زرد ، بورهء قرمز و اندران از هريك يك جزء . زيره دو جزء و دو سوم جزء . همه را با موم و سقز درخت بنه و شراب درهم ريزند و درهم بسرشند و بر شكم گذارند . به علاوه مرهم گند بيدستر ، مرهم خاراگوش ، مرهم زنبق ، مرهم فربيون ( گياه شير سگ ) ، مرهم هندوانهء ابو جهل ، مرهمى كه از بيد سازند ، مرهم ثمر غار ، مرهم بزرها و مرهم بولورحيوش ( بولوزحيوس - نسخه ) همگى در علاج استسقا نافعند . گردهاى دارويى پاشيدنى در علاج استسقا : گرد بورهء قرمز بو داده و گرد نمك بوداده ؛ كه قبلا شكم بيمار را با روغنى گرم‌مزاج مانند : روغن بارهنگ و يا روغن سنبل رومى چرب كن و سپس گرد بوره و نمك بو داده را بر آن بپاش ! گاهى داروهاى سرخ گردانندهء پوست - كه خون به زير پوست مىكشند - در علاج بيمار استسقايى مفيد واقع مىشوند . برخى از طبيبان با چوبك‌هاى نازك ، اندامان جانبى و دست و پاى بيمار را كتك مىزنند ؛ كه اين عمل به عقيدهء من كارى است بسيار ناپسند . برخى از طبيبان آبدان پف كرده ( بادكنك ) را از هر دو طرف بر تهيگاه بيمار آويزان مىكنند ؛ كه من گمان نمىكنم فائدهء چندانى برساند . امّا شق كردن پردهء پوششى مراق و آب از آنجا بيرون آوردن مشكلاتى در بر دارد و اكثرا كار موفقى نيست و به نتيجهء خوب نمىانجامد . مگر بيمار استسقايى شرايط زير را داشته باشد : الف - تنش بسيار نيرومند باشد . ب - توان آن را داشته باشد كه بعد از عمل شق كردن مراق ورزش ميانه كند . ج - بتواند تشنگى را تحمل كند . د - به خوردن غذاى كم راضى باشد . حال اگر بيمار داراى شروط مذكور است ، باز تا ممكن است اين عمل را انجام مده . و اگر ناگزير بودى و انجام دادى احتياط كن ! آب داخل شكم بيمار را يكباره بيرون مكش ! كه روان زندگى در بدن يك دفعه بيرون بپرد بيمار