أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
303
قانون ( فارسى )
بكلّى از ناى بيفتد . آب را كمكم بيرون آور . مگذار چيزهاى بسيار خستهكننده بر بيمار وارد شود . و اگر ديدى كه بيمار خسته است عمل را انجام مده . - عمل شق كردن مراق و بيرون آوردن آب را چگونه انجام مىدهى ؟ - افطيلوس دستور عمل كردن را چنين داده است : - « بايد بيمار راست برپا بايستد و اگر نتوانست راست بنشيند ، پرستاران با دست فشار بر دندهها آورند و آب را به سوى پايين ناف دفع كنند و آب در زير ناف جمع شود . به اندازهء سه انگشت به هم چسبيده در زير و مقابل ناف ، ابزار شق كردن را فرو كن ! اين در حالتى است كه تشخيص داده باشى استسقا از رودهها منشأ دارد و از آنجا شروع كرده است . امّا اگر تشخيص دادى كه بيمار استسقا از كبد منشأ دارد و از آنجا شروع كرده است . پايينتر از ناف به اندازهء سه انگشت بهم چسبيده را در طرف چپ ناف شق كن ! نه كاملا در مقابل ناف . و اگر سبب بيمارى از سوى طحال سر زده است ، شق را در طرف راست ناف ايجاد كن ! در اثناى شق كردن بسيار مواظب باش نكند پردهء زيرين مراق ( صفاق ) را پاره كنى . كوشش كن كه پردهء مراق را كمى از صفاق بر كنى و به سمت پايينتر از جاى شق كردن ببرى . آنگاه سوراخى كوچك در مراق ايجاد كن اين سوراخ كه از سوراخ مراق پايينتر واقع شود ، تا اگر لولهء آبكش را بيرون آوردى سوراخ خودبهخود برهم آيد و راه را بر ريزش آب ببندد . اگر هر دو سوراخ ( سوراخ طبيعى صفاق و سوراخ عمل كرده در مراق ) مقابل هم باشند ، بند آمدن آب ممكن نيست . لولهء آبكش بايد لولهء مسين باشد . هرگاه آب مورد نياز را بيرون كشيدى ، بيمار را وادار كن كه بر پشت بخوابد . بايد در اثناى عمل مواظب نبض بيمار باشى ، همينكه احساس كردى كه نبض بيمار دارد ناتوان مىشود ، فورا آب كشيدن را متوقف كن ! وقتى كه آخرين نوبت كشيدن آب از شكم است ، همه را بيرون مكش ! چيزى را در شكم بيمار باقى گذار كه بتوانى با داروهاى مسهل آن را بيرون بياورى . بعد از شق كردن مراق و كشيدن آب ، داغهاى ششگانه را - كه سابقا ذكر كرديم - بر طول و عرض شكم بيمار بگذار ! و امكان دارد كه نياز باشد داغ بر معده و كبد و طحال و پايين ناف نيز بگذارى . بايد ابزار داغگذارى بسيار باريك و نازك باشد . » نوعى ديگرى از اين عمل آبكشى هست ، كه به عقيدهء من اين بهتر است كه شرح داديم . و آن چنين است : آب را به كيسهء بيضهها برسانند . سپس به وسيلهء ابزار شق كردن ، اندكاندك آب را از كيسهء بيضهها بيرون كشند . - چگونه آب را به سوى بيضهها سوق مىدهى ؟ - به وسيلهء به عطسه آوردن بيمار ، يا وسيلهء دارويى كه مادهء آبى را به سوى پايين مىكشد . اگر عمل شق كردن كيسهء بيضهها را اختيار كردى ، بايد كاملا با احتياط عمل كنى نكند عمل به فتق ( غرى ) بينجامد . عمل نوعى و به اسلوبى باشد كه براى اندامان ديگر زيانى در بر نداشته