أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

262

قانون ( فارسى )

علاج ورم در مراق و ماهيچه‌ها داروهايى كه در علاج ورم كبد استعمال مىشوند اگر در علاج ورم مراق و ماهيچه‌ها نيز استعمال شوند خوب است . اما روش معالجهء ورم كبد با معالجهء ورم در مراق يا در ماهيچه فرق‌هايى دارند : 1 - در ابتداى ورم براى بازداشتن از ورم كردن بيشتر داروى تأثيربخش‌تر از آنچه در اين حالت نسبت به ورم كبد تجويز شد لازم است . همچنين تحليل رفتن ورم مراق و ماهيچه ، داروى نيرومندتر از داروى تحليل بردن ورم كبد مىخواهد . 2 - بيمارى كه از ورم مراق و ماهيچه رنج مىبرد از قبوضيت و تحليل رفتن چندان بيم ندارد كه در حال ورم كبد داشت . علاج ورم در وريد باب ( ماساريقا ) هر معالجه‌اى كه در علاج ورم در قسمت گود كبد به كار مىرود ، در علاج ورم ماساريقا نيز كاربرد دارد و نيازى به تكرار نيست . فصل دوازدهم ضربت خوردن و صدمه ديدن كبد گاهى رخ مىدهد كه از اثر ضربت خوردن يا افتادن شخص بر كبد ، كبد آسيب بيند كه بايد زود به سر وقتش رفت كه مبادا خونريزى رخ دهد يا ورمى بزرگ سر برآرد . اگر از اثر ضربت خوردن يا افتادن انسان بر زمين كبد به ورم مبتلا شد ، سابقا علاج ورم كبد ضربت خورده را شرح داده‌ايم . امكان دارد كه از اثر ضربت خوردن يا بر زمين افتادن انسان يكى از زايده‌هاى درشت كبد از جاى تكان خورد و بويژه اگر از زايده‌هاى درشت باشد كه در پهلوى راست و در زير سردنده‌هاى رو به شكم است ، درد و آزار هم احساس مىشود . مىتوانى اين درد را وسيلهء دستور زير از بين ببرى ! 1 - با سر انگشتان جاى درد را فشار بده . 2 - بيمار را به اين سو و آن‌سو بجنبان و تكان ده ؛ اين تكان دادن و جنباندن در حالى باشد كه بيمار سينه را راست نگه دارد و بلند شود و مستقيم بايستد ، كه زائدهء از جا تكان خورده به جاى خود باز مىگردد و فورا درد تسكين يابد . اگر مسئله تنها تكان خوردن زائده از جاى خود نبود ، و علاج ديگر مىخواهد ، از اين قرار : قبل از هر چيز رگ بزن و خون از بيمار بكش ! و اگر حرارت شديد در بيمار ظهور كرد ، داروى سردىبخش و بازدارندهء ورم بخورد و داروى سردىبخش و بازدارنده بر كبدش بمالد . اگر خون مورد نياز را بيرون كشيدى ، داروهاى تناولى و ماليدنى را با داروى گيرنده قاطى كن ! اگرنه حرارت شديد بود ، و نه نزيف خون بود يا حرارت و نزيف خون قبلا بوده‌اند و آرام