أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

13

قانون ( فارسى )

اگر از سرماست - كه اكثرا مرى از اثر سردى گرفتار گدار تنگى مىشود - بايد : ضمادهاى گرمىبخش ، از آن قبيل ضمادها كه در معالجهء معدهء سرد به كار مىبرى ، از خارج بر مرى بگذارى . بايد روغنها و ماليدنيهاى گرمىبخشى استعمال كنى كه براى معدهء سرد استعمال مىشوند . روغن بلسان ، روغن ترب ، روغن مشك و از اين قبيل روغنها در اين نوع معالجه خوبند . ضماد از گند بيدستر ، اندران ، مرّ ، گندناى بيابانى و امثال آنها باشد . اگر سبب آسيب‌ديدگى مرى و تنگ شدن راه بلعيده سوء مزاج رطوبى بسيار سست‌كننده و فروهلنده باشد - كه اين را مىتوانى از حالت سطح دهان و زبان بدانى ! علاجش : 1 - اول پاكسازى معده و روبراه كردن حالت معده است ، اگر دانستى كه به پاكسازى معده نياز هست . 2 - داروهاى گيرنده و گرمىبخش خوشبوى تجويز كن و اين داروها عبارتند از : الف - رازيانهء شامى بوداده ب - بهمنان ج - سنبل د - سنبل رومى ه - درخت هندى ( ساذج ) و - كندر ز - گرد سونش كندر ح - مرّ اگر خواستى كه داروهاى گرمىبخش با داروهاى گيرندهء سرد مخلوط كنى كه گرمىبخشها سبب شوند ، درجهء سردى سردىبخشها را پايين آورند و از نيروى خشكانندهء آنها كم شود ؛ داروهايى از قبيل : گل محمدى ، گلنار و امثال آنها را با داروهاى نامبرده مخلوط كن ! به عقيدهء من انگدان در اين‌باره بسيار مفيد است . اگر سبب سوء مزاج خشك است و خشكى سبب آسيب‌ديدگى مرى شده است ، علاجش را از عكس علاج رطوبت مزاج برگزين ! انگشت‌پيچهاى رطوبت‌بخش مزاج معتدل ، نيم‌برشتها ، انواع پيه ، كره ، مخ استخوان حيوانات ؛ و از معالجه و مراعات بدن و معده غافل مباش ، زيرا اكثرا مزاج مرى پير و مزاج دهانهء معده است .